Οι ναοί της γειτονιάς μας
Μετάβαση στο τέλος των μετα-δεδομένων
Μεταφορά στην αρχή του μεταδεδομένων
 

Στην Καστοριά οι βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες είναι περισσότερες από 70. Χρονολογούνται από τον 9ο αι. μέχρι τον 19ο αι. Οι περισσότερες είναι μικρές και βρίσκονται μέσα σε αυλές επειδή πρόκειται για οικογενειακά παρεκκλήσια.
Οι πολυάριθμες εκκλησίες μαρτυρούν το ανώτερο πολιτισμικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο της πόλης μας, καθώς και το πλούσιο θρησκευτικό υπόβαθρό της.
Στην περιοχή του Σχολείου μας υπάρχουν πολλές βυζαντινές εκκλησίες. Αυτό μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι σε αυτή την περιοχή ήταν ένας από τους δύο πυκνότερους οικιστικούς πυρήνες της εκτός του κάστρου της βυζαντινής πόλης.

Αγία Ελεούσα

Κείται στην ενορία της Ελεούσης στον περίβολο του Β’Δημοτικού Σχολείου. Είναι από τους μεγαλύτερους αρχαίους ναούς (προ του 1552) στον ναό αυτό έχουμε ωραίες εικόνες της Παναγίας Ελεούσης και του παντοκράτορος και στο Προσκυνητάριο Χριστός με την Παναγία και Πρόδρομος με επίχρυσους στεφάνους. Παραθέτουμε μια επιγραφή, ενδιαφέρουσα, που καταστράφηκε, αλλά την είχε αντιγράψει και δημοσιεύσει ο αείμνηστος Καστοριανός λόγιος και συγγραφέας Παντελής Τσαμίσης : «Ανακαινίσθη και εικονογραφίθη ο θείος ούτος και πάνσεπτος ναός της υπεραγίας ημών θεοτόκου και αϊπαρθένου Μαρίας ευλογημένης Αγίας Ελεούσης διά συνδρομής κόπου και εξόδου το εντιμοτάτου άρχοντος Εμμανουήλ του κυρίου θεοδώρας εις ψυχή αιώνιων συμβίου και τέκνοις και εις μνημόσυνων των μακαρίων κτητόρων και γονέων αυτού Θεοδώρου και Γεωργίου ιερός Γκίνη και πάντων των Χριστιανών. Τη φροντίδα του ναού έχουν αναλάβει γυναίκες της γειτονιάς, οι οποίες έχουν και το κλειδί του ναού. 

Στην ενορία μας της Παναγίας Ελεούσης υπάρχουν κι άλλοι ναοί, όπως οι παρακάτω. Μάλιστα στο Ναό Αγίων Αποστόλων Ελεούσας έγινα πρόσφατα έργα συντήρησης από την 16η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων. Ο ναός του Αγίου Δημητρίου Ελεούσας έχει εξωτερικές υπέροχες αγιογραφίες.







ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ

Την προηγούμενη εβδομάδα αποφασίσαμε να επισκεφτούμε το Βυζαντινό Μουσείο της πόλης, με σκοπό να γνωρίσουμε από κοντά την ξεχωριστή, εσωτερική αρχιτεκτονική των εκκλησιών της περιοχής μας, με ξεναγό την Κυρία Ρίτα, αρχειοφύλακα του Βυζαντινού Μουσείου. Πραγματοποιήσαμε επίσης, έναν αρχαιολογικό περίπατο γύρω από το σχολείο μας. Επισκεφτήκαμε δύο εκκλησίες: τον Άγιο Στέφανο και τους Άγιους Ανάργυρους. Μόλις μπήκαμε μέσα, αισθανθήκαμε να μας αγγίζει ένα δέος στην καρδιά. Σαν να νιώσαμε τις σκιές τον πρόγονων προσκυνητών να προσκυνούνε την παλιά εικόνα της Παναγίας της Γαλακτοτροφούσας και ακούσαμε τις προσευχές των πιστών. Φανταστήκαμε τους τεχνίτες να την κατασκευάζουν και εντυπωσιαστήκαμε από τις ομορφιές της. Μια ξεχωριστή εμπειρία ήταν για εμάς, όταν ανεβήκαμε πάνω στον γυναικωνίτη. Εκεί είδαμε μια σπάνια και σπάνιας τέχνης αγιογραφία της Παναγιάς να θηλάζει τον χριστό, που λέγεται Παναγία «Γαλακτοτροφούσα».

Ο Άγιος Στέφανος

Άγιος Στέφανος

Βρίσκεται στην ενορία Ελεούσης . Αρχιτεκτονικά ο Άγιος Στέφανος διαφέρει από τους Αγίους Αναργύρους, είναι κι’ αυτός τους ΙΑ αιώνα. Ο νάρθηκας εκεί αποτελείται από ενιαία θολωτή καμάρα που συνεχίζεται σ’ όλο το πλάτος του ναού. Ο κυρίως ναός έχει τρία κλίτη που χωρίζονται από κανονικούς πεσσούς και στεγάζονται από καμάρες όπως και τον αγίων Αναργύρων. Τα κλίτη όλα με θόλους ημικυλινδρικούς όπως και ο νάρθηκας και οι όροφοι αυτού, που αποτελεί γυναικωνίτη, διαμορφωμένων σε παρεκκλήσι της Αγίας Άννας, που οι  ντόπιοι το λένε «ασκηταριό». Η τοιχογραφίες στα επάνω μέρη διατηρούνται σχετικό καλά, ενώ χαμηλά έχουν φθορές. Εύκολα διακρίνει κανείς τρία κύρια στρώματα τοιχογραφιών, το παλιότερο είναι του 9ουαιώνα σε κακή κατάσταση στον νάρθηκα και στα πλάγια κλίτη, το δεύτερο σώθηκε στους πεσσούς των ανοιγμάτων του κεντρικού κλίτους, και το τρίτο στο επάνω μέρος του ίδιου κλίτους.

Στο κεντρικό κλίτος, πάνω από τα τόξα υπάρχουν τρείς ζώνες τοιχογραφιών του 12ου αιώνα. Στην πρώτη εικονίζονται σκηνές από τον χριστολογικό κύκλο, στη δεύτερη προφήτες και στην Τρίτη ο χριστός στις τρείς ηλικίες του.

Η ξενάγηση στο ναό του αγίου στεφάνου μας εντυπωσίασε. Οι εκκλησίες στην γειτονιά μας λειτουργούν μόνο αν ζητήσει κάποιος να τις ανοίξουν για κάποιο μυστήριο, όπως η βάπτιση, με ειδική άδεια από την μητρόπολη στη γιορτή του Αγίου εκείνης της εκκλησίας.

Ο Άγιος Στυλιανός 

Άγιος Στυλιανός

Ο κύριος στο προάυλιο της εκκλησίας ήθελε να τον απαθανατίσουμε...

Μικρός ναός κτισμένος γύρω στα 1200 περίπου. Εκτιμάται  πως αρχικά θα πρέπει να ήταν αφιερωμένος στον Άγιο Γεώργιο. Η επέκταση του Νάρθηκα φαίνεται να έχει γίνει πολύ αργότερα. Η διακόσμηση που διατηρείται συνδέει το μνημείο με την πιο σημαντική εποχή της Καστοριάς.

Ο Άγιος Θωμάς

Άγιος Θωμάς στην οδό Νοσοκομείου

Στην εκκλησία του Αγίου Θωμά έγιναν εργασίες αποκατάστασης  του τοιχίου του, το οποίο γκρεμίστηκε πρόσφατα από σεισμική δόνηση, όπως λένε οι ειδικοί. Μας εντυπωσίασε το πόσο γρήγορα αποκαταστάθηκε η ζημιά από την Βυζαντινή Εφορεία Αρχαιοτήτων.

Οι Άγιοι Ανάργυροι

Άγιοι Ανάργυροι

Οι καμινάδες από τα διπλανά σπίτια είναι σαν να θαυμάζουν  την εκκλησία....

Οι Άγιοι Ανάργυροι χτίστηκαν τον 19ο αιώνα. Ο ναός βρίσκεται στην Β.Α. πλευρά της πόλης. Είναι μια τρίκλητη βασιλική με νάρθηκα, με διαστάσεις 2.55Χ8.35. Αρχικά τα τρία κλήτη καλύπτονταν με ημικυκλικές καμάρες, οι οποίες είχαν πέσει προκαλώντας ζημιά στους εξωτερικούς τοίχους της εκκλησίας. όπως υποστηρίζει ο καθηγητής Μουτσόπουλος η παλαιοχριστιανική που βρέθηκε εδώ ανήκει στον πρωτοβυζαντινό ναό της Αγίας Παρασκευής, που αποτελούσε τη Μητρόπολη κατά τη βυζαντινή εποχή.