Αλλαγές χρήσης - αλλαγή χαρακτήρα του ιστορικού κέντρου της πόλης
Μετάβαση στο τέλος των μετα-δεδομένων
Μεταφορά στην αρχή του μεταδεδομένων
 

Το  Ναύπλιο, είτε ως κτήση των  Ενετών είτε ως κτήση των Τούρκων, διαδραμάτισε πρωτεύοντα ρόλο στο οικονομικό επίπεδο. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας υπήρξε κατά καιρούς πρωτεύουσα του σαντζακίου της Πελοποννήσου. Η πόλη με το λιμάνι της ήταν διαμετακομιστικός σταθμός και εξελίχτηκε σιγά- σιγά σε εμπορικό και ναυτικό κόμβο, που  τροφοδοτούσε ολόκληρη την Πελοπόννησο. Στο Ναύπλιο είχαν την έδρα τους γαλλικοί εμπορικοί οίκοι, αλλά και κάποιοι οίκοι Ελλήνων που ασχολούνταν με εξαγωγές.

Πλήρη εικόνα της οικονομικής ζωής της πόλης μας δίνει στη "Ναυπλία" ο Μ. Γ. Λαμπρινίδης :" Πασών των λοιπών πόλεων της Πελοποννήσου, ερειμωθεισών σχεδόν και εξ ολοκλήρου εκ των επανειλημμένων Τουρκικών επιδρομών και δηώσεων μόνη η πόλις του Ναυπλίου παρέμεινε σχετικώς ανθηρά , συγκεντρούσα εν εαυτή ολόκληρον το εξαγωγικόν και εισαγωγικόν εμπόριον της κυρίως Ελλάδος ... Ο ευρύχωρος και ασφαλής του Ναυπλίου λιμήν έβριθε διαφόρων πλοίων πάσης εθνικότητος, κομιζόντων  και αποκομιζόντων εμπορεύματα...". Σύμφωνα με γαλλικές αρχειακές πηγές, στην περιοχή παράγονταν και εξάγονταν δυο προϊόντα: σιτάρι και  μετάξι.

Μετά την ανακήρυξη της πόλης ως πρωτεύουσας του ελληνικού κράτους (1829), δίνεται η εντύπωση ενός από τα πιο ανθηρά κέντρα της νότιας Ελλάδας με κοσμοπολίτικο χαρακτήρα, όχι όμως και με μεγάλη εμπορική ανάπτυξη. Το 1836 ο βασιλιάς Όθωνας αποφασίζει τη σύσταση εμπορικών επιμελητηρίων και εμπορικής εταιρίας σε τρεις πόλεις από όλη την Ελλάδα, μια από τις οποίες είναι  το Ναύπλιο. Τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα, αλλά ιδιαίτερα με την ανατολή του 20ού αιώνα το Ναύπλιο αναπτύσσει αξιόλογη βιομηχανική αλλά και εμπορική δραστηριότητα. Σύμφωνα με τον εμπορικό οδηγό του Μ. Μπούκα, το 1875 στην παλαιά πόλη του Ναυπλίου κατοικούσαν 5.000 άνθρωποι, ενώ πολλά δημόσια κτίρια υπήρχαν σ' αυτή: το Ανάκτορο, η Νομαρχία, το Ταχυδρομείο, το Τηλεγραφείο, το Υγειονομείο, τα Δικαστήρια, ναυτικές και στρατιωτικές αρχές. Θεωρούνταν φυσικά μια από τις πιο εμπορικές πόλεις, αφού όλο το 18ο αι. και το 19ο αποτελούσε πολύ σημαντικό εξαγωγικό λιμάνι σιταριού, τυριού, πρινοκοκκιού, κεριού, μαλλιού, μεταξιού.
You need flash player installed to preview ppt and pdf files

Get Adobe Flash player


Απόσπασμα από τον εμπορικό οδηγό του Μ. Μπούκα

Το 1920 λειτουργούσαν 500 περίπου μικρές, μεσαίες ή μεγαλύτερες επιχειρήσεις, σημαντικός αριθμός αν αναλογιστεί κανείς τον πληθυσμό της πόλης, που ανερχόταν στους 5.969 κατοίκους. 

Δεκαετία '30: έργα στο Μεγάλο Δρόμο

Οι αλλαγές που παρατηρούνται στα χρόνια μετά το 1960 είναι ραγδαίες και καθοριστικές για την ανάπτυξη της πόλης και τη διαμόρφωση του οικονομικού, αλλά και πολιτιστικού χαρακτήρα της. Σ' αυτά τα πενήντα χρόνια έως την εποχή μας οι μεταβολές στην εμπορική ζωή του τόπου γίνονται εμφανείς μέσα από τη σύγκριση  των κυριότερων οδών της παλαιάς πόλης του Ναυπλίου, όπως παρουσιάζονται και στους ανάλογους χάρτες.

Χάρτης χρήσεων ισογείων στην Παλιά Πόλη: δεκαετία του '60

Χάρτης χρήσεων ισογείων στην Παλιά Πόλη: 2011

  • Οδός Πλαπούτα: στην εποχή μας αυτό που χαρακτηρίζει την οδό αυτή είναι το κλείσιμο αρκετών καταστημάτων, τα οποία υπήρχαν μέχρι πρόσφατα και εξυπηρετούσαν κυρίως τους μόνιμους κατοίκους της πόλης. Από το 1960 ο δρόμος διέθετε αρκετά εμπορικά καταστήματα (15 μπακάλικα, καφεκοπτείο, περίπτερα, υποδηματοποιείο, ζαχαροπλαστεία, κουρεία, εστιατόρια, φούρνους, τσαγκάρικο, σιδεράδικο και καφενεία) που σήμερα δεν υπάρχουν πια. Έχουν επιβιώσει κάποιες επιχειρήσεις με είδη ένδυσης κυρίως, ένα κατάστημα υφασμάτων, ένα φαρμακείο και  ένα κρεοπωλείο. Η οδός δεν έχει αναπτυχθεί τουριστικά, αφού δεν περιλαμβάνεται στο συνήθη "τουριστικό περίπατο" των επισκεπτών. 


Συνέντευξη του κ. Παντελή Τόσκα. Η οικογένειά του διατηρούσε επί σειρά ετών κατάστημα στην Παλιά Πόλη  

Είδη ραπτικής Παπαθανασίου: ένα από τα μοναδικά καταστήματα που διατηρείται όπως ήταν παλιά

Διαφωτιστικές ως προς αυτό το θέμα είναι οι μαρτυρίες των εμπόρων της περιοχής σχετικά με τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Σύμφωνα με αυτές, ως κύριες αιτίες της εμπορικής υποβάθμισης του δρόμου προβάλλουν η οικονομική αδυναμία των εμπόρων ή των κατοίκων να επισκευάσουν τα παλαιά πετρόχτιστα κτήρια, για τα οποία δεν υπήρχε καμία επιδότηση από την πολιτεία, ενώ ήταν υποχρεωτική η διατήρηση της αρχιτεκτονικής τους. Αυτό είχε ως συνέπεια να μεταφερθούν οι επιχειρήσεις και οι μόνιμοι κάτοικοι στη νέα πόλη, όπου τα ενοίκια ήταν χαμηλότερα και τα κτήρια σύγχρονα. Η μεταφορά, ακόμη, των δημόσιων υπηρεσιών εκτός της παλαιάς πόλης επέτεινε την αρνητική αυτή εξέλιξη.

Συνέντευξη της κας Κ. Μιχοπούλου, που διατηρεί κατάστημα στην οδό Πλαπούτα 

Κλειστό κατάστημα

Παντοπωλείο Χάρος, το τελευταίο παντοπωλείο της παλιάς πόλης
Παντοπωλείο Χάρος, σήμερα λειτουργεί στη νέα πόλη


  • Οδός  Σταϊκοπούλου: είναι ο δρόμος με τα περισσότερα εστιατόρια και τις ταβέρνες που απευθύνονται στον τουρίστα. Υπάρχουν επίσης εμπορικά καταστήματα τουριστικού ενδιαφέροντος, όπως και το μουσείο κομπολογιού. Σε παλαιότερη εποχή στην οδό βρίσκονταν κατοικίες και αποθήκες. Εντάσσεται κι αυτή στις οδούς που επηρεάστηκαν από την αλματώδη ανάπτυξη της τουριστικής κίνησης, η οποία ακολούθησε τη μεταπολεμική περίοδο και συνεχίζεται έως σήμερα.
  •  "Μεγάλος Δρόμος": αποτελείται από τις οδούς Βασ. Κωνσταντίνου και Σούτσου. Είναι ο πλέον τουριστικός δρόμος της παλαιάς πόλης που κατακλύζεται κυριολεκτικά από επισκέπτες, αλλά και από ντόπιους. Χαρακτηρίζεται από πληθώρα καταστημάτων που απευθύνονται στους τουρίστες προσφέροντάς τους ενδύματα, κοσμήματα, οπτικά,  χειροποίητα είδη λαϊκής τέχνης (κοσμήματα, είδη κομπολογιών κ.α), αλλά υπάρχουν και καφέ, όπως και καταστήματα πώλησης παραδοσιακού αναπλιώτικου παγωτού. Η επίδραση της τουριστικής ανάπτυξης στην παλαιά πόλη του Ναυπλίου φτάνει εδώ στο απόγειό της, αφού κατά τη δεκαετία του 1960, όπως παρατηρούμε στο σχετικό χάρτη, στον δρόμο αυτό βρίσκονταν πολλά εμπορικά καταστήματα, μπακάλικα, περίπτερα, χασάπικα, κοσμηματοπωλεία και δημόσιες υπηρεσίες, τα περισσότερα από τα οποία έπαψαν να υπάρχουν.
    Ο Μεγάλος Δρόμος τη δεκαετία του '60

Στην παραπάνω φωτογραφία του Μεγάλου Δρόμου διακρίνονται: φαρμακείο, γραφεία εφημερίδας "Σύνταγμα", βιβλιοπωλείο, ραφείο, χρυσοχοείο, βιβλιοχαρτοπωλεία (2), κατάστημα οπτικών ειδών, τυπογραφείο.

Κατάστημα στο Μεγάλο Δρόμο


  •  Οδός Αμαλίας:  ο δρόμος αυτός στη σύγχρονη εποχή περιλαμβάνει ποικιλία καταστημάτων, που εξυπηρετούν τόσο τους ντόπιους κατοίκους, όσο και τους τουρίστες: φωτογραφείο, σιδηροχρωματοπωλείο, ταχυφαγείο,ταβέρνα, ζαχαροπλαστείο, καταστήματα ειδών ένδυσης, γραφεία. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, από τη δεκαετία του 1920 λειτουργούσαν στην οδό ψαραγορά και μανάβικα δίπλα στο Πολεμικό Μουσείο. Στα μετέπειτα χρόνια υπήρχαν επιπλέον μπακάλικο, καρβουνιάρικο, όπως και πολλά εργαστήρια κατασκευής προϊόντων για οικιακή χρήση. Η αλλαγή στα είδη των καταστημάτων με το πέρασμα των χρόνων είναι κι εδώ εμφανής. 



    Συνέντευξη κ. Ν. Καρώνη, που διατηρεί κάβα στην οδό Αμαλίας 


    Οδός Αμαλίας, δεκαετία '60

             Στην παραπάνω φωτογραφία της οδού Αμαλίας (στο σημερινό Πολεμικό Μουσείο) διακρίνονται μπακάλικο, γραφείο τελετών και πάγκοι ψαράδων.

Οδός Αμαλίας, δεκαετία 50

Στην παραπάνω φωτογραφία παρουσιάζονται (ακολουθώντας τη φορά των δεικτών του ρολογιού) οι οδοί: 1) Συγγρού: εστιατόριο, στιλβωτήρια (δύο), ζαχαροπλαστείο, παντοπωλείο, σταθμός ΚΤΕΛ, 2) Μεγάλος Δρόμος: ιατρείο, τσαγκάρικο, ηλεκτρικά είδη, καπνοπωλείο, Τράπεζα Αθηνών, 3) Οδός Αμαλίας: Αριστερή πλευρά του δρόμου: κουρείο, μανάβικα (δύο), ποτοποιείο, κρεοπωλείο, μπακάλικο, καφενείο, μανάβικο. Δεξιά πλευρά: εφορία, κρεοπωλείο, μανάβικα (τρία), φαβατζίδικο, μπακάλικο, καρβουνιάρικο.

Συμπερασματικά  θα λέγαμε ότι από την παραπάνω σύγκριση προκύπτει πως οι αλλαγές στο ιστορικό κέντρο του Ναυπλίου τα τελευταία πενήντα χρόνια είναι εντυπωσιακές. Η Παλαιά Πόλη από χώρος μόνιμης κατοικίας των πολιτών μετατράπηκε σε ένα χώρο που αποσκοπεί στην εξυπηρέτηση και διασκέδαση των ξένων επισκεπτών. Οι κάτοικοι εγκατέλειψαν σε μεγάλο βαθμό τον τόπο αυτό και οι αιτίες είναι πολλές. Το κόστος συντήρησης των κτηρίων είναι δυσβάσταχτο λόγω της παλαιότητάς τους και των όρων που επιβάλλονται για τη χρήση τους ως διατηρητέων. Τα ενοίκια των καταστημάτων είναι υψηλά και η εμπορική τουριστική εκμετάλλευσή τους είναι πιο κερδοφόρα. Επιπλέον οι συνθήκες διαβίωσης είναι δύσκολες, καθώς τα περισσότερα καταστήματα απευθύνονται στους επισκέπτες και δεν καλύπτουν βασικές ανάγκες των μονίμων κατοίκων, οι χώροι στάθμευσης  αυτοκινήτων είναι σχεδόν ανύπαρκτοι, οι δημόσιες υπηρεσίες έχουν μεταφερθεί εκτός ιστορικού κέντρου. Κυρίαρχη θέση έχουν οι πανσιόν, οι χώροι εστίασης, τα σουβενίρ και τα είδη δώρων... Ο ιστορικός αυτός χώρος απέκτησε δυστυχώς μουσειακό χαρακτήρα.        
 

Κάβα Καρώνης - λεωφ. Αμαλίας: ένα κατάστημα που συνδέει το παρελθόν με το παρόν


Συνέντευξη του κ. Γ. Αντωνίου, συγγραφέα του βιβλίου "Το εμποροβιοτεχνικό παρελθόν του Ναυπλίου"

                      

Η εξέλιξη αυτή είχε αρχίσει να δρομολογείται από τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα και επισφραγίστηκε το 1962. Τη χρονιά αυτή η πόλη του Ναυπλίου, που εκτείνεται από τον παλαιό σιδηροδρομικό σταθμό έως και τον προμαχώνα των Πέντε Αδελφιών, χαρακτηρίζεται με την αριθ. 15794/ 19-12-1961 ( ΦΕΚ 35/Β/2-21962) Υπουργική Απόφαση ως αρχαιολογικός χώρος και ιστορικό διατηρητέο μνημείο, με φορέα προστασίας την τότε αρμόδια 5η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων και σήμερα την 25η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων. Όμως οι αλλαγές στο χαρακτήρα του ιστορικού κέντρου ήταν σαρωτικές τις δεκαετίες του '80 και του '90, την εποχή δηλαδή που οι τουριστικές υπηρεσίες έγιναν κυρίαρχη πηγή της οικονομίας της περιοχής, ενώ άλλες οικονομικές δραστηριότητες όπως η γεωργία και η μεταποίηση αγροτικών προϊόντων υποχώρησαν σημαντικά.   

Ποιος θα φανταζόταν πως ένας τόσο σημαντικός ιστορικός χώρος, που αποτέλεσε την πρώτη πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους, όπου έκαναν την εμφάνισή τους τα πρώτα σχολεία του νέου ελληνικού κράτους, που συνδέεται με το βαρύ όνομα του Καποδίστρια και τις καινοτομίες που αυτός έφερε στην Ελλάδα, που έσφυζε από ζωή και εμπορική κίνηση, θα εγκαταλειπόταν σταδιακά από τους κατοίκους του και θα μετατρέπονταν σε "τουριστική ατραξιόν "... Μήπως πρέπει όλοι να αναρωτηθούμε αν είναι επιθυμητό κάτι τέτοιο; Μήπως το ιστορικό κέντρο της πόλης του Ναυπλίου θα 'πρεπε να είναι οργανικά συνδεδεμένο με τη σύγχρονη ζωή της πόλης  και να μην θεωρείται απλά ένα αξιοθέατο; Αξίζει όλοι οι κάτοικοι της περιοχής να προβληματιστούν σχετικά και να προβούν στις απαραίτητες ενέργειες...

ΤΟ ΧΘΕΣ

Κατάστημα της οδού Πλαπούτα, δεκαετία '60
Κατάστημα οδού Σταϊκοπούλου, δεκαετία 60
Μανάβικο στην οδό Αμαλίας, 1957
Μπακάλικο στην οδό Σταϊκοπούλου,1958


                                                                                                          ΚΑΙ ΤΟ ΣΗΜΕΡΑ



Οι παλιές φωτογραφίες προέρχονται από το βιβλίο του κ. Γ. Αντωνίου "Το εμποροβιοτεχνικό παρελθόν του Ναυπλίου".