Η Χαλέπα
Μετάβαση στο τέλος των μετα-δεδομένων
Μεταφορά στην αρχή του μεταδεδομένων
 

Στα μέσα του 19ου αιώνα άρχισε να αναπτύσσεται το χωριό της Χαλέπας στα ανατολικά της πόλης, έξω από τα όρια των οχυρώσεων.  Η περιοχή απέκτησε διακεκριμένη θέση στην ιστορία της Κρήτης με την περίφημη «Σύμβαση της Χαλέπας» που υπεγράφη τον Οκτώβριο του 1878, μεταξύ Οθωμανών και Κρητών και είχε ως αποτέλεσμα την παραχώρηση περιορισμένου αυτόνομου πολιτεύματος στο Νησί. Η οδός Χαλέπας, ο κύριος δρόμος έξω από τα τείχη, σημερινή οδός Ελ. Βενιζέλου, ξεκινούσε προς τ'ανατολικά των Χανίων κι ήταν δρόμος περιποιημένος και δενδροφυτεμένος με γαλάζιες ακακίες από τα αγροκήπια της Γεωργικής Εταιρείας Γεωργιουπόλεως. Κατέληγε στο πλούσιο αυτό αριστοκρατικό προάστιο και θέρετρο των εύπορων Χανιωτών, τη Χαλέπα, που ήταν σαν ένα μικρό παράρτημα της Ευρώπης. Στη Χαλέπα υπήρχαν κτίρια πολυτελή κι όμορφα, καθώς και τα προξενεία των Μεγάλων Δυνάμεων. Κι ακόμη η σχολή του Σαν Ζοζέφ, όπου οι καλόγριες δίδασκαν στα πλουσιοκόριτσα Γαλλικά και καλή συμπεριφορά, αλλά και η κομψότατη εκκλησούλα της Αγίας Μαγδαληνής μέσα στους ανθισμένους κήπους. Εδώ ήταν επίσης και η κατοικία του 'Υπατου Αρμοστή, ο οποίος, στις αρχές του αιώνα, ήλθε σε σύγκρουση με το Βενιζέλο και τον έπαυσε από Σύμβουλο της Δικαιοσύνης τον Μάρτιο του 1901. Μετά το Κίνημα του Θερίσου το 1905, στο οποίο ως γνωστόν πρωτοστάτησε ο Βενιζέλος, ο Πρίγκηπας Γεώργιος αναγκάσθηκε να εγκαταλείψει το 1906 κάποια νύχτα την Κρήτη, από την ακτή των Ταμπακαριών. Σε παλιά εφημερίδα αναφέρεται: "Ο περίπατος προς την Χαλέπαν ό,τι τερπνόν. Εδώ νεότευκτα και κηποκόσμητα μέγαρα, με προαύλιον την απέραντον θάλασσαν. Εδώ και το κομψόν ανάκτορον του πρίγκηπος. Κατάκλειστον. Ισως κάποιος κηπουρός πατεί κάποτε το πόδι του εις το περιβόλι για να περιποιείται τις πορτοκαλλιές και μερικά άνθη. Παραπλεύρως, συνορευόμενον σχεδόν, το σπίτι του Βενιζέλου. Σιωπούν σκυθρωπά απέναντι αλλήλων. Μάτην η σελήνη χύνει επάνωθεν το μειλίχιον φέγγος της. Από μικρόν ύψωμα η ιδία δείχνει την έρημον ακτήν, όπου με νυκτοφάναρο εφώτιζεν ένας ηγεμών την αποβάθραν της εξορίας του........ Η Χαλέπα, ευρωπαϊκότατη με όλα τα προσόντα, ευρωπαϊκά σπίτια, ευρωπαϊκά προξενεία, ευρωπαϊκάς λέσχας και ευρωπαϊκάς βίλλας. 'Ο,τι μπορούσε κανείς να επιθυμήση δια μίαν ιδεώδη διαμονήν, το ευρίσκει εις την Χαλέπαν, πρασινάδα και ακρογιαλιάν. Η πρώτη κυριαρχεί γύρω γύρω εις τα χαριτωμένα σπίτια. Η δευτέρα εκδηλούται με τον θόρυβον των κυμάτων της και με το νανούρισμα των φλοίσβων της. Μακάριος ανήρ, ο εν Κρήτη διαμένων και εν Χαλέπα καθήμενος........

Προξενεία

Προξενεία στη Χαλέπα υπήρχαν πέντε : το Γαλλικό, το Γερμανικό, το Ελληνικό,το Βρετανικό και το Αυστριακό.

Γαλλικό προξενείο

Το κτήριο που στέγασε το Γαλλικό Προξενείο τα τελευταία χρόνια της τουρκικής κατοχής και επί Κρητικής Πολιτείας χτίστηκε από τον μηχανικό Λεωνίδα Λυγκούνη για τον γιο του, επίσης μηχανικό, Τιμόθεο Φερδινάρδο .Τελικά δόθηκε ως προίκα στην κόρη του Λεωνίδα Λυγκούνη , Ερασμία , η οποία παντρεύτηκε τον Γάλλο πρόξενο  Paul Blanc. Από τότε το κτήριο στέγαζε το Γαλλικό Προξενείο . Σήμερα το εντυπωσιακό αλλά ερειπωμένο πια κτήριο της Γαλλικής Πρεσβείας βρίσκεται κρυμμένο στο δρομάκι ανάμεσα στην οικία Μπλούμ ( σημερινό Ίδρυμα Ελευθέριου Βενιζέλου ) και στην πλατεία Καγιαλέ. 

Γερμανικό Προξενείο

Στην αρχή της οδού Ελευθέριου Βενιζέλου ανηφορίζοντας προς τη Χαλέπα , βρίσκεται ένα επιβλητικό διώροφο κτήριο ,  που σήμερα  στεγάζει το ξενοδοχείο"Βίλα Ανδρομέδα ". Χτίστηκε το 1870 από κάποιον Τούρκο πασά και κατά  την διάρκεια της Κρητικής Πολιτείας  στέγασε το Γερμανικό Προξενείο. Μετά την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα και την αποχώρηση των Τούρκων και των Μεγάλων Δυνάμεων το κτήριο πουλήθηκε στον Κυριάκο Ναξάκη το 1913. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου επιτάχθηκε από τους Γερμανούς και στέγασε την General Κommantatur . Το κτήριο είναι κτισμένο στον πάνω βράχο της Χαλέπας και διατηρεί το αριστοκρατικό  "χρώμα της παλαιάς εποχής" .

Ελληνικό Προξενείο

Το νεοκλασικό κτήριο που βρίσκεται στην συμβολή των οδών Βιβιλάκη και Ελευθέριου Βενιζέλου , με την παλαιά ονομασία "Μέγαρο Χορτάτζη" , κτίστηκε από άγνωστο αρχιτέκτονα κατόπιν παραγγελίας του βαμβακέμπορα Χορτάτζη . Την τελευταία περίοδο της Τουρκοκρατίας στέγασε το Μαχμούτ Τζελαλεδίν πασά , Γενικό Διοικητή Κρήτης , γνωστό για την αγριότητά του. Από το 1889 και για το χρονικό διάστημα που η Κρήτη υπήρξε Αυτόνομη Πολιτεία , στέγασε το Ελληνικό Προξενείο . Αγότερα , φιλοξένησε για κάποιο διάστημα και το Ιταλικό Προξενείο. Σήμερα , παρά τις  κατά καιρούς επισκευές του, η μορφή και η θέση του το κατατάσσουν στα αντιπροσωπευτικά κτήρια της Χαλέπας . Στην δεκαετία του 1980 ανακηρύχτηκε παραδοσιακό ιστορικό μνημείο. 

Αυστριακό Προξενείο

Το άλλοτε Αυστριακό Προξενείο στεγάζει από χρόνια το ξενοδοχείο "Δώμα" με τις ιστορικές συλλογές του, το οποίο ήταν το πρώτο νεοκλασικό κτήριο στα Χανιά που αναμορφώθηκε χωρίς να κατεδαφιστεί . Χτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα  και λειτούργησε αρχικά ως Αυστροουγγρικό Προξενείο, την εποχή που η Χαλέπα, το επιβλητικό παραθαλάσσιο προάστιο, στέγαζε όλα τα Προξενεία στα Χανιά και εκεί έμεινε και σύχναζε η ελίτ της εποχής. Το 1933 η οικία αγοράστηκε από την γιαγιά  των σημερινών ιδιοκτητριών, Ρένας Βαλυράκη και Ιωάννας Κουτσουδάκη. Εκείνη την εποχή το σπίτι διέθετε μεγάλους κήπους, δικό του αμπέλι και πηγή νερού.

Βρετανικό Προξενείο

Το κομψό παλαιό αρχοντικό που στέγασε την Βρετανική Πρεσβεία κατά την διάρκεια της Κρητικής Πολιτείας, βρίσκεται στην οδό Ελευθερίου Βενιζέλου 164 και ήταν οικία της  Φαιναρέτης Μητσοτάκη. Σήμερα στεγάζει το ξενοδοχείο "Χαλέπα", αναδίδοντας μέχρι και στις ημέρες μας το "άρωμα" μιας άλλης εποχής.

Ο πύργος της Χαλέπας

Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας η πλατεία  ήταν η πρωτεύουσα του Δήμου της Χαλέπας. Στα δυτικά της συνοικίας κατοικούσαν εύπορες χριστιανικές οικογένειες και ανατολικά ως τον Πύργο της Χαλέπας κατοικούσαν κυρίως τούρκικες. Ο Πύργος της Χαλέπας ήταν το επιβλητικότερο κτίσμα της περιοχής  στα τέλη του 17ου και 18ου αιώνα. Πρόκειται για πυργοκατοικία ( συνηθισμένος τύπος τούρκικου οικοδομήματος στην  Κρήτη ) ιδιοκτησία του πλούσιου και φανατικού Τούρκου Ουζούν Μεχμέτ Ογλού, γνωστή και ως  « Πύργος των Ουζούνιδων»   ή « Ζούνιδων». Πρόκειται για ισχυρό  τριώροφο κάστρο, που στις τέσσερις γωνίες είχε και από ένα κυλινδρικό κουβούκλιο σκοπιάς και πολεμίστρες πάνω από την κεντρική είσοδο. Το κάστρο πλαισίωναν βοηθητικά κτίσματα με μορφή της οχυρής κατοικίας (υποστατικά, αποθήκες, στάβλοι). Ο πύργος προστάτευε τον ιδιοκτήτη και την οικογένειά του από εχθρικές επιθέσεις και υπήρξε το κέντρο μουσουλμανικής αντίστασης στους μαχητές του Ακρωτηρίου κατά την επανάσταση του 1897. Μετά το 1924  δόθηκε ως ανταλλάξιμο σε ελληνικές προσφυγικές οικογένειες, ενώ με τους βομβαρδισμούς του Β’ Παγκοσμίου πολέμου ένα μεγάλο μέρος του κτίσματος κατέρρευσε. Σήμερα σώζεται ένα μέρος του ενσωματωμένο σε νεώτερες κατοικίες, δυστυχώς εντελώς εγκαταλειμμένο από την επίσημη  Πολιτεία και αφημένο στην τύχη του.

Η Γαλλική Σχολή

Λίγα μέτρα μετά το Ελληνικό Προξενείο, συναντάμε την τέως Γαλλική  Σχολή Καλογραιών του Τάγματος του Αγίου Ιωσήφ. Το αρχικό οικόπεδο συνόρευε με τα κτήματα του Θεμιστοκλή Μητσοτάκη και της Νεσρές Χανούμ Μελιγγουνοπούλας, βόρεια με το δρόμο των βυρσοδεψείων και νότια με το δρόμο της Χαλέπας (σημερινή οδό Ελευθέριου Βενιζέλου). Η έκτασή του ήταν 8746 τμ. Το διώροφο κτίσμα είχε ανεγερθεί από τον Τούρκο Χουσεΐν Πασά. Το 1895 αγοράστηκε από το καθολικό τάγμα του Αγίου Ιωσήφ έναντι 27.453 χρυσών φράγκων και από το 1896 έως το 1963 στέγασε τη Γαλλική Σχολή, η οποία είχε ιδρυθεί στα Χανιά το 1852 με την άδεια της τουρκικής κυβέρνησης. Στη σχολή διδάχτηκαν τα γαλλικά  (που τότε ήταν διεθνής γλώσσα) πολλές γενιές κοριτσιών των πιο εύπορων οικογενειών των Χανίων. Το 1983 η ιδιοκτησία μεταβιβάστηκε στο πολυτεχνείο Κρήτης, το οποίο προέβη σε πολύ σημαντικές εργασίες αποκατάστασης του κτιρίου. Από το 2004 στεγάζονται εκεί η Αρχιτεκτονική Σχολή και η αίθουσα διαλέξεων του Ιδρύματος.

Σπίτι του Ελευθέριου Βενιζέλου 

Το 1880 ο Κυριάκος Βενιζέλος έχτισε το σπίτι της Χαλέπας,  το οποίο ήταν διώροφο,στον τύπο της βίλας,όπως και τα άλλα αρχοντικά της περιοχής. Είχε κήπο με πολλά δέντρα και ένα αμπέλι.Το 1883 ο ιδιοκτήτης πέθανε και εγκαταστάθηκε εκεί ο γιος του Ελευθέριος και η οικογένεια του. Μετά το θάνατο της γυναίκας του Μαρίας (1894) και την άνοδο του στο πολιτικό στερέωμα της Κρήτης και της Ελλάδας, ο Ελευθέριος Βενιζέλος ελάχιστα κατοίκισε σ'αυτό, οπότε το σπίτι ενοικιάστηκε σε διάφορα πρόσωπα. Το 1927 όμως επέστρεψε από το  Παρίσι και επέβλεψε ο ίδιος τις εργασίες ριζικής ανακαίνισης του σπιτιού, για να υποδεχτεί τη δεύτερη γυναίκα του, Έλενα. Το 1936 το σπίτι της Χαλέπας δέχτηκε τη σωρό του ενθάρχη, πριν αυτός ταφεί στο Ακρωτήρι. Το 1941 βομβαρδίστηκε από τους Γερμανούς, οι οποίοι όμως το αναστήλωσαν για να το χρησιμοποιήσουν ως κατοικία του εκάστοτε Διοικητή Κρήτης. Η τελευταία παρέμβαση στο σπίτι έγινε το 1957, με την εποπτεία της Μαρίκας Βενιζέλου. Αργότερα κληροδοτήθηκε στο Νικήτα Βενιζέλο, ο οποίος το παραχώρησε στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών Ελευθέριος Βενιζέλος και από τότε στεγάζεται  εκεί μουσείο αφιερωμένο στο μεγάλο πολιτικό άνδρα. Σήμερα και για τα επόμενα δύο χρόνια, είναι κλειστό για το κοινό, λόγω έργων αναστήλωσης που εκτελούνται στο κτήριο.

Άγιος Νικόλαος

Στο Μειντάνι βρισκόταν το Δημαρχείο της Χαλέπας (έως της αρχές της δεκαετίας 1920, που το προάστιο ενώθηκε με τον Δήμο Χανίων), το Ειρηνοδικείο, το Καρακόλι (αστυνομικός σταθμός), ένα μικρο τζαμί και ένα τουρκικό σχολείο, καφενείο και διάφορα μαγαζιά. Στο κέντρο της συνοικίας βρισκόταν η πλατεία και η εκκλησία του Αγίου Νικολάου, η παλαιότερη από τις εκκλησίες της Χαλέπας , που χτίστηκε περίπου στα μέσα του 19ου αιώνα και ήταν αρχικά μετόχι της Μονής Γουβερνέτου. Πρόκειται για ένα δίκλιτο, καμαροσκεπασμένο ναό με πρόσοψη και περίβολο από πελεκητή πέτρα , ο οποίος επεκτάθηκε δύο φορές. Στη μία μεριά του περίβολου υπήρχε νεκροταφείο, μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1860, οπότε μεταφέρθηκε στην Αγία Φωτεινή. Νότια του περίβολου λειτουργούσε ελαιοτριβείο ιδιοκτησίας της Μονής Γουβερνέτου και κοντά βρίσκονταν ένα πηγάδι, από το οποίο έπαιρναν νερό οι κάτοικοι της περιοχής. Στην ενορία του Αγίου Νικολάου άνηκαν και τα παρεκκλήσια της Αγίας Φωτεινής, του Αγίου Ματθαίου, του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Ιωάννου του Πρόδρομου. Προς το τέλος της Τουρκικης κατοχής δίπλα στον Άγιο Νικόλαο λειτούργησε η Ελληνική Σχολή, το πρώτο χριστιανικό σχολείο της Χαλέπας στο οποίο φοίτησε μικρός και ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Στο χώρο αυτό έγιναν το 1878  οι διαπραγματεύσεις για τη σύνταξη της σύμβασης της Χαλέπας, με την οποία οι Τούρκοι παραχωρούσαν στην Κρήτη σπουδαία προνόμια (καθεστώς ημιαυτονομίας). Αργότερα το σχολείο μεταφέρθηκε και λειτούργησε στο σημερινό 9ο Δημοτικό Σχολείο απέναντι από την Αγιά Μαγδαληνή, το οποίο έχτισε η ενορία του Αγίου Νικολάου και το παραχώρησε στο ελληνικό κράτος προς αποπεράτωση και χρήση, το 1917!

Το σπίτι του Ρεούφ Πασά και η Σκοτεινή Καμάρα

Στη βόρεια μεριά του Μεϊντανίου έχτισε το 1852 το επιβλητικό θερινό αρχοντικό του ο Βελή (Βελιγιουδίν) Πασάς, ο οποίος στα 1856-58 έγινε ο Γενικός Διοικητής Κρήτης. Ο Βελή Πασάς είχε πολεμήσει στο Φραγκοκάστελο τον Χατζημιχάλη Νταλιάνη και τα παλικάρια του, είχε εκπορθήσει το Αρκάδι στο Ρέθυμνο, αλλά ήταν και ο ίδιος που πρόσφερε το σαπωνοποιείο του στα Χανιά για να ανεγερθεί ο σημερινός μητροπολιτικός ναός των Εισοδίων της Θεοτόκου ενισχύοντας μάλιστα με ένα σεβαστό χρηματικό ποσό την ανέργεσή του. Λίγο αργότερα στην έπαυλη κατοίκησε ένας άλλος Γενικός Διοικητής Κρήτης (1870,1873,1875), ο προοδευτικός Ρεούφ Πασάς, ο οποίος ανακατασκεύασε  το φρούριο Καλαμίου και του έδωσε το όνομα του πρωτότοκου γιού του Ιτζεδίν. Αυτός επίσης σχεδίασε σε ευρωπσϊκά πρότυπα το 1870 τον Μπαξέ της Τουρκοκρατίας, το σημερινό Δημοτικό Κήπο Χανίων, και επέβλεψε προσωπικά τη δεντροφύτευσή του. Ο Ρεούφ Πασάς υπήρξε δραστήριος και δίκαιος και γι' αυτό ήταν αγαπητός στους χριστιανούς, οι οποίοι ονόμασαν από τότε την έπαυλη " Το σπίτι του Ρεούφ Πασά". Το σπίτι του Ρεούφ Πασά ήταν ένα πολυτελές τριώροφο κτίριο. Διέθετε χώρους υποδοχής, τραπεζαρίας, σαλόνι, βοηθητικούς χώρους. Στο σαλόνι υπήρχε χρυσοποίκιλτο, ξυλόγλυπτο ταβάνι και εξαιρετικής  τεχνικής σκαλιστή πόρτα. Στο σπίτι υπήρχε ακόμη μικρό χαμάμ. Περιβάλονταν από στάβλους, από ένα μικρό δεντρόκηπο, πηγάδια και στέρνες. Την κεντρική είσοδο κοσμούσαν δύο εντυπωσιακές  πέτρινες σκάλες, ανάμεσα στις οποίες βρισκόταν μία μνημειακή  κρήνη με επιρροές από τη βενετσιάνικη αχιτεκτονική, με κόγχες και στρογγυλά ανοίγματα. Βοτσαλωτά  και πλακόστρωτα στόλιζαν την αυλή, την οποία περιέβαλλε ψηλός μαντρότοιχος με ισχυρή πύλη. Το οίκημα χτίστηκε πιθανόν πάνω στα ερείπια παλαιότερου κτιρίου, στο οποίο άνηκε και μία καμάρα, δηλαδή ένα κάπως σκοτεινό και στενό πέρασμα, η λεγόμενη "σκοτεινή καμάρα"!

Αρχοντικό Βαρόνης Σβαρτς

Το σπίτι της Βαρόνης Σβάρτς ή Ελπίδας Μέλαινας βρίσκεται λίγο πιο πάνω από την οικία Καλούτση. Ήταν ένα εξαιρετικό και μεγαλόπρεπο αρχοντικό, που το περιέβαλε  μεγάλη ελεύθερη έκταση ,,η οποία σήμερα δεν υπάρχει.Υπήρχε βοτσαλοστρωμένος διάδρομος που οδηγούσε στη μεγαλοπρεπή κεντρική του είσοδο. Σήμερα, παρ΄ όλο που το σπίτι ανήκει στο Δήμο Χανίων και έχει κηρυχθεί  διατηρητέο , έχει αφεθεί σε πλήρη εγκατάλειψη και με δυσκολία ο επισκέπτης μπορεί να αντιληφθεί το αλλοτινό του μεγαλείο. Η Marie Esperance Brandt-Von  Schwartz γεννήθηκε το 1818 από πατέρα Άγγλο-Γερμανό και μητέρα Ελβετίδα στο Southgate. Η οικογένειά της ήταν εύπορη, γεγονός που της επέτρεψε να ζήσει μια άνετη ζωή και να υπηρετήσει τους κοινωφελείς σκοπούς που την ενέπνευσαν. Η Βαρόνη έζησε χρόνια στην Κρήτη και συνέδεσε την ζωή της με την Χαλέπα. Συνδύαζε ομορφιά σώματος, ανωτερότητα ψυχής και κουλτούρα ασυνήθιστη για την εποχή. Ο αγώνας των Κρητών τη συνάρπασε και αποφάσισε να επισκεφτεί την Κρήτη. Η Κρήτη είχε μυθικές διαστάσεις στην κοσμοθεωρία της, ''ήταν η κοιτίδα του Ευρωπαικού πολιτισμού, ο τόπος των πρωτογενών μυθολογικών και ιστορικών αναφορών, της μοναδικής άγριας φυσικής ομορφιάς, των ελεύθερων ανθρώπων ''. Αρχικά είχε σκοπό να παραμείνει λίγους μήνες στην Κρήτη, παρέμεινε όμως είκοσι χρόνια. Στρατεύτηκε στον αγώνα των Χριστιανών της Κρήτης και συμμετείχε σε όλα τα Συμβούλια του Κρητικού Αγώνα. Στην Ευρώπη υπερασπίστηκε με θέρμη τα αιτήματα και τον αγώνα των Κρητκών. Προσπάθησε να φέρει τον Γιουζέπε  Γαριβάλδη, τον επαναστάτη - ήρωα και προστάτη των αδυνάτων στην Κρήτη. Ο Γιουζέπε Γαριβάλδης, απέστειλε τάγμα 500 εθελοντών το 1867 στην Κρήτη και απευθύνθηκε ο ίδιος στην βασίλισσα της Άγγλιας Βικτωρία, προκειμένου να την πείσει για το δίκαιο των Κρητικών. Η Ελπίς Μέλαινα είχε ζωηρό λαογραφικό ενδιαφέρον και το 1874 δημοσίευσε το βιβλίο της ''Κρητική Μέλισσα'', με αξιόλογη συλλογή λαικών προφορικών παραδόσεων και δημοτικών τραγουδιών της Κρήτης. Πρωτοποριακή ήταν και η δράση της για την προστασία των ζώων. Ίδρυσε την εποχή εκείνη στα Χανιά Φιλοζωική Εταιρεία, ενώ δημιούργησε και συντηρούσε με έξοδά της στο κτήμα της, άσυλο για άρρωστα και γέρικα ζώα. Είχε συγγράψει ακόμα και σχολικά εγχειρίδια που θα διαμόρφωναν ζωόφιλη συνείδηση στα μικρά παιδιά των κρητικών σχολείων.

Αρχοντικό οικογένειας Καλούτση

Το σπίτι αυτό κτίστηκε το 1900 από τον ναυτικό πράκτορα Βαλέριο Καλούτση, πάνω σε σχέδια του μηχανικού Κωνσταντινίδη. Είναι δίπατο και οι χώροι του τοποθετούνται δεξιά και αριστερά από ένα διάδρομο. Τα ταβάνια του είναι ζωγραφισμένα και οι τοίχοι είναι επιχρισμένοι, ώστε να μοιάζουν με μάρμαρο. Στην πρόσοψή του το σπίτι διακοσμείται από δύο πήλινα αγάλματα, ενώ περιβάλλεται από κήπο με πολλά φοινικοειδή δέντρα. Στο σπίτι αυτό έζησε και εργάστηκε από το 1919, που παντρεύτηκε τον Β. Καλούτση ή Φλωρεντίνη Σκουλούδη-Καλούτση, ζωγράφο και καλλιτέχνη που μετέφερε τις πρωτοποριακές ιδέες της Ευρώπης στα Χανιά, μετατρέποντας το σπίτι της σε σεμνό ναό τέχνης και πνεύματος. Η Φλωρεντίνη Καλούτση συνέλαβε την πρωτοποριακή ιδέα να σχεδιάσει μινωικά θέματα και να τα χρησιμοποιήσει σε μια σύγχρονη εκδοχή της κριτικής χειροτεχνίας. Το εργαστήριό της με 150 χειροκίνητους αργαλειούς αντέγραφε σχέδια ξεσηκωμένα από το Μουσείο της Κνωσσού ''από παλιά χωματένια σταμνιά και αγγεία''. Αξιοποίησε πολλά σχέδια από αρχαιολογικούς θησαυρούς, εισήγαγε το τετραγωνισμένο χαρτί και αποτύπωσε ''τον πρίγκιπα'',  ''τα κρίνα'',  ''τα δελφίνια'' και άλλα σχέδια των μινωικών ανακτόρων. Είχε η ίδια επαφή με τον Έβανς και παρακολουθούσε τις ανασκαφές, γνωρίζοντας σε βάθος τη μινωική τέχνη. Το εργαστήριό της ''ο Διπλός Πέλεκυς'',  έστελνε τα καταπληκτικά χειροτεχνήματα στις πρωτεύουσες της Ευρώπης κερδίζοντας χρυσά και αργυρά βραβεία σε διεθνείς διαγωνισμούς. Η Φ. Καλούτση επιδόθηκε και στην ξυλογλυπτική σχεδιάζοντας θέματα από αρχαιολογικά ευρήματα όπως είναι το δέντρο της ζωής, ο δίσκος της Φαιστού και άλλα . Δημιούργησε ένα νέο είδος κρητικού επίπλου και συνέβαλε στην άνθιση της ξυλογλυπτικής στα Χανιά. Το σπίτι σήμερα ανήκει στο ζωγράφο Βαλέριο Καλούτση και στη σύζυγό του Έφη και τα τελευταία χρόνια λειτουργεί εκεί σχολή εκφραστικού χορού.   

Η οικία Μπλουμ και η Καθολική Εκκλησία

Στην ανατολική πλευρά της πλατείας Έλενας Βενιζέλου (δεύτερης συζύγου του Ελευθέριου Βενιζέλου και ευεργέτιδας της πόλης μας) βρίσκεται το σπίτι που έκτισε το β'μισό του 19ου αιώνα ένας ομογενής έμπορος από τη Βεγγάζη, ο Εμμανουήλ Μπλουμ  (ή Βλουμ). Το κτίριο είναι διώροφο από τη μεριά της οδού Ελευθέριου Βενιζέλου και ισόγειο από την πλατεία. Η κάτοψή του είναι ένα παραλληλόγραμμο, στο οποίο προστέθηκε και μία κάθετη πτέρυγα στη νότια πλευρά. Την περίοδο της Κρητικής Πολιτείας και για λίγα χρόνια στέγασε το Ιταλικό Προξενείο. Μετά το θάνατο του Εμμανουήλ Μπλουμ, το 1911 , περιήλθε στην ιδιοκτησία πολλών κληρονόμων, ιδρυμάτων και κατά το ήμισυ στην ελληνική κοινότητα της Βεγγάζης, ώσπου αγόρασε το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών "Ελευθέριος Βενιζέλος". Μετά από σχετικές εργασίες αποκατάστασης , το 2005 στεγάστηκαν εκεί οι διοικητικές και επιστημονικές  υπηρεσίες του ιδρύματος (βιβλιοθήκη, αρχείο, ερευνητικές και  εκπαιδευτικές δραστηριότητες ). Το 2007 ονομάστηκε Μέγαρο "Μητροπολίτης Ειρηναίος Γαλανάκης", προς τιμήν του οραματιστή της ίδρυσής του. Στο κέντρο της πλατείας , μπροστά από την οικία Μπλουμ, είχε τοποθετηθεί ο ορειχάλκινος ανδρίαντας  του Ελευθέριου Βενιζέλου , έργο του  Ρώσου γλύπτη Paul Troubetzoy, που τον φιλοτέχνησε το 1927 και τον δώρισε στον ίδιο και την οικογένειά του .
Η Καθολική Εκκλησία της Γέννησης της Θεοτόκου , που σώζεται αποκατεστημένη , χτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα για τις ανάγκες των καθολικών της Χαλέπας. Βρίσκεται στην πλατεία  Έλενας  Βενιζέλου, δίπλα στην οικία Μπλουμ , που σήμερα στεγάζει το Ίδρυμα Ελευθέριου Βενιζέλου. Με την εξαιρετική τοιχοποιία και τον πλούσιο κήπο που την περιβάλλει αποτελεί κόσμημα για την Χαλέπα.

Ο κήπος της Καθολικής εκκλησίας

Το Παλάτι

Ανατολικά της Γαλλικής Σχολής και δίπλα στο σπίτι του Ελευθέριου Βενιζέλου βρίσκεται το σπίτι που έκτισε το 1882 ο εγκατεστημένος στην Κωνσταντινούπολη έμπορος και τροφοδότης του Αγγλικού στόλου , Θεμιστοκλής Μητσοτάκης . Το σπίτι αποτελεί κλασικό παράδειγμα αρχοντικού της εποχής . Η έκταση του οικοπέδου ήταν πέντε (5) στρέμματα . Το κτίσμα στοίχισε  15.000   Ναπολεόνια και ο εξοπλισμός του 25.000 . Με την κήρυξη της Κρητικής Πολιτείας , το 1898 , κρίθηκε ως το πιο κατάλληλο κτίριο για κατοικία του Ύπατου Αρμοστή πρίγκιπα Γεωργίου . Από τότε πέρασε στην ιστορία της πόλης με την επωνυμία " Το Παλάτι". Μετά την εκδίωξη του πρίγκιπα , το 1906 , αποτέλεσε κατοικία του δεύτερου Ύπατου Αρμοστή  ,  Αλέξανδρου Ζαΐμη και των εκάστοτε Γενικών Διοικητών . Από το 1937 έως το 1940 στέγασε το στρατιωτικό νοσοκομείο , ενώ κατά την Κατοχή χρησιμοποιήθηκε ως στρατηγείο από τους Γερμανούς . Μετά τον πόλεμο πέρασε στα χέρια του κληρονόμου  του αρχικού ιδιοκτήτη , Θεμιστοκλή Κ. Μητσοτάκη , ιδρυτή της Ιστορικής  και Αρχαιολογικής Εταιρείας Δυτικής Κρήτης , τα γραφεία της οποίας στεγάστηκαν για πολλά χρόνια  στον ίδιο χώρο . Σήμερα το κτήριο ανήκει στους κληρονόμους  του και δυστυχώς  έχει εγκαταλειφθεί στη φθορά του χρόνου, καρτερώντας την αναπαλαίωσή του.

Το παλάτι σήμερα

Το παλάτι παλιά

Η Αγία Κυριακή

Η Αγία Κυριακή είναι ένας μικρός μονόχωρος ναός, που βρίσκεται στη Νοτιοανατολική γωνία του Χανιώτικου κόλπου, πάνω απ' το λιμανάκι των Ταμπακαριών. Ο σύγχρονος ναός είναι κτισμένος κοντά στα ερείπια της μονής της Αγίας Κυριακής. Σήμερα είναι παρεκλήσι της ενορίας της Ευαγγελίστριας  και είναι  πακτωμένο  στο βράχο. Το παλιό μοναστήρι χτίστηκε τον 16ο αιώνα, περίπου το 1510.   Εκεί μόνασε ο Ιερεμίας Τσαγκαρόλας, που υπήρξε κτήτορας και δημιουργός της μετέπειτα μεγάλης μονής της Αγίας Τριάδας, στο Ακρωτήρι Χανίων. Το μοναστήρι είχε σπουδαία θέση μεταξύ των υπόλοιπων ορθόδοξων μοναστηριών, είχε 20-30 μοναχούς και μεγάλη περιουσία με αμπελώνες, σιταροχώραφα κι ελιές.

Ταμπακαριά

Τα Ταμπακαριά, ως τόπος επεξεργασίας των δερμάτων, αναπτύχθηκαν στην Ανατολική βραχώδη περιοχή των Χανίων. Η κύρια εγκατάσταση αυτών των βιοτεχνιών στη συγκεκριμένη περιοχή, πραγματοποιήθηκε κατά την περίοδο της Αιγυπτοκρατίας. Οι λόγοι επιλογής αυτής της περιοχής  ήταν ότι βρισκόταν αρκετά μακριά και ταυτόχρονα κοντά στην πόλη, σε τοποθεσία όπου υπάρχουν άφθονα υπόγεια υφάλμυρα νερά, δίπλα σε αβαθή θάλασσα, που ήταν χρήσιμη για το πρώτο στάδιο επεξεργασίας. Κατά τη Γερμανική κατοχή τα βυρσοδεψεία σταμάτησαν να λειτουργούν, ενώ μεταπολεμικά νέος μηχανολογικός  εξοπλισμός αντικατέστησε παλαιότερες μεθόδους και ο εκσυχρονισμός έκανε τις βιοτεχνίες πιο παραγωγικές και κερδοφόρες. Απομένουν τα κτήρια, τα κελήφη, πολλές φορές με ολόκληρο τον παλιό εξοπλισμό τους,  μνημεία πλέον σήμερα της βιομηχανικής αρχαιολογίας. Προσαρμοσμένα στις φυσικές κλήσεις του τοπίου, τα βυρσοδεψεία είναι ισόγεια με είσοδο από το δρόμο ή τρίπατα από την μεριά της θάλασσας.

Η συνοικία των Ταμπακαριών σήμερα