Ήθη, έθιμα και παραδόσεις
Μετάβαση στο τέλος των μετα-δεδομένων
Μεταφορά στην αρχή του μεταδεδομένων
 

Τα έθιμα της Κρήτης

Οι παραδόσεις και τα έθιμα , είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της Κρητικής κληρονομιάς και του Κρητικού πολιτισμού . Τα ήθη και τα έθιμα που είχαν κάποτε οι πρόγονοί μας  έχουν κατά ένα ποσοστό εξαλειφθεί , ευτυχώς όχι τελείως, μια και η προφορική αναμετάδοσή τους έχει μείνει.

Εκτός αυτού όμως οι Κρητικοί έχουν ιδιαίτερη σχέση με τον τόπο και τις παραδόσεις τους. Η αναβίωση εθίμων είναι άλλος ένας λόγος  να συγκεντρώνονται οι Κρητικοί και να περνούν καλά παρέα με τα παιδιά, τα εγγόνια αλλά και τους φίλους τους και με τη συντροφιά βέβαια πάντα τοπικής μουσικής και τσικουδιάς!

 Έθιμα Πρωτοχρονιάς

Κάθε πρωί Πρωτοχρονιάς , χαράματα και μόλις χτυπούσε η “πρώτη καμπάνα” τση εκκλησιάς , όλοι μικροί – μεγάλοι , σηκώνονταν , έκαναν τρεις φορές το σταυρό τους  και αμίλητοι ως ήτανε, μέσα στη σιωπή που κυριαρχούσε , έβαζαν τα γιορτινά τους ρούχα , έκαναν το σταυρό τους 3 φορές , έβγαιναν έξω από το σπίτι , έπαιρναν από μια πέτρα ο καθένας τους , όσο μεγαλύτερη μπορούσε, και την τοποθετούσαν μέσα στο σπίτι.
Μετά από αυτό , ο καθένας , καθόταν στην πέτρα που μόλις είχε φέρει , και έλεγαν την παρακάτω φράση : “Κλού -Κλού στα ορνίθια μας , καλοχρονιά στα σπίτια μας , όσο βάρος έχει η πέτρα τούτη , τόσο χρυσάφι και ασήμι να μπει στα σπίτια μας ” .
Μετά από αυτό σηκώνονταν ο καθένας, έκανε το σταυρό του 3 φορές , καλημέριζε τους υπολοίπους , και τα παιδιά έπρεπε να χειροφιλήσουν τους γονείς, και μετά πήγαιναν στην Εκκλησία για την προκαθορισμένη λειτουργία . Στην επιστροφή από την Εκκλησία , έμπαινε ο πρώτος στο σπίτι, ο πρωτότοκος , και μετά οι υπόλοιποι. Οι πέτρες έμεναν μέσα στο σπίτι , στο ίδιο μέρος που είχαν τοποθετηθεί , επί οκτώ μέρες. Την όγδοη μέρα έπιανε ο καθένας την πέτρα του , και αφού έκανε το σταυρό του 3 φορές , την πήγαινε πάλι έξω από το σπίτι .

Αυτό το έθιμο γινόταν απαραίτητα κάθε Πρωτοχρονιά , κι έφερνε στο σπίτι , “γούρι”, ευτυχία, αγάπη, γαλήνη  και ειρήνη.
Όλα αυτά τα έθιμα και οι παραδόσεις , έχουν χαθεί πλέον στην εποχή μας , και αυτό που έχει μείνει στη θέση τους , είναι ο Άγιος – Βασίλης με τα δώρα του…                                                                                                                                                      



Τα καρακατζόλια

Η κρητική άποψη για τα καρακατζόλια είναι η εξής: τα παιδιά που γεννιούνται την ημέρα των Χριστουγέννων έχουν συλληφθεί την ημέρα του Ευαγγελισμού ή σε κάθε περίπτωση σε περίοδο νηστίας,  που καλό είναι, από σεβασμό στην Παναγία, να αποφεύγει κανείς την ερωτική πράξη. Έτσι μεταμορφώνονται σε καρακατζόληδες κάθε χρόνο την παραμονή των Χριστουγέννων. Την ημέρα τ’ Αγιασμού των υδάτων, όπου ο καθαγιασμός της φύσης διώχνει όλα τα κακά (αρχαία δοξασία κι αυτό), ξαναγίνονται άνθρωποι. Αυτό, συμφωνα με τη δοξασία, συνεχίζεται κι όταν μεγαλώνουν.

Ο κρητικός γάμος

Στην Κρήτη ο γάμος και η βάφτιση κατείχαν πάντα ιδιαίτερη θέση στη ζωή των κατοίκων . Ιδιαίτερα ο κρητικός γάμος είναι μια ξεχωριστή εκδήλωση που μπορεί να διαρκέσει αρκετές μέρες, ώστε να εκδηλωθεί πλήρως η χαρά των φίλων και των συγγενών. Κρατώντας πολύ στενούς τους οικογενειακούς δεσμούς δίνουν κατ'αρχήν μεγάλη έμφαση στην έγκριση και συμμετοχή της οικογένειας. Ο πατέρας και αρχηγός της οικογένειας είναι ο υπεύθυνος για την έγκριση του γάμου και το μελλόνυμφο ζευγάρι οφείλει, όχι μόνο να ακολουθήσει τη συμβουλή του αλλά και να αποδεχτεί την πιθανή αντίθετη γνώμη του. Μετά την επίσημη έγκριση του πατέρα, με την παρουσία παπά, πραγματοποιείται η τελετή την μνηστείας και, αφού συνταχθεί το προικοσύμφωνο, που ορίζει τις οικονομικές λεπτομέρειες του γάμου, ορίζεται η ημερομηνία του μυστηρίου. Ακολουθεί το "κάλεσμα", όπου προσκαλούνται όλοι. Μέχρι την ημέρα του μυστηρίου οι συγγενείς και φίλοι στέλνουν δώρα, τα λεγόμενα "κανίσκια" που είναι ένα καλάθι με λάδι, τυρί, κρασί και πατάτες. Την παραμονή όλοι βοηθούν τους "προικαδόρους" στη μεταφορά των προικιών της νύφης στο σπίτι του γαμπρού. Τα φορτώνουν πάνω σε στολισμένα άλογα που ακολουθούνται από την πομπή συγγενών και φίλων, ενώ ακούγονται πυροβολισμοί και κρητικές μαντινάδες. Σε όσους συμμετέχουν στη προετοιμασία του γάμου προσφέρονται νόστιμες σπιτικές δίπλες με μέλι, τα φημισμένα κρητικά ξεροτήγανα, και η περίφημη κρητική κουλούρα με τον υπέροχο στολισμό, που φτιάχνεται μόνο σ' αυτές τις περιπτώσεις. Η τελετή ξεκινά με πομπή από το σπίτι του γαμπρού που συνοδεύεται από μαντινάδες και ντουφεκιές και καταλήγει στο σπίτι της νύφης. Εκεί μια μαντινάδα τραγουδισμένη από γλυκιά γυναικεία φωνή πείθει την οικογένεια της νύφης να ανοίξει την πόρτα που μέχρι τότε παραμένει κλειστή. Αφού ανταλλάσονται φιλιά και ευχές, το χτύπημα της καμπάνας ειδοποιεί τους μελλόνυμφους πως πρέπει να κατευθυνθούν προς την εκκλησία. Μετά την τελετή, το ζευγάρι φτάνει στο σπίτι του γαμπρού, όπου η μητέρα του ταϊζει τη νύφη μελοκάρυδο και χαράζει σταυρό στη πόρτα, ενώ η νύφη χύνει μέλι στην είσοδο και σπάει ένα ρόδι, για να γίνει ο γάμος γλυκός σαν το μέλι και καρπερός σαν το ρόδι. Το γλέντι ξεκινά με τραγούδια που λέει πρώτο το ζευγάρι και συνεχίζεται με χορό και φαγοπότι που φτάνουν μέχρι το πρωί.

Πολλές από αυτές τις παραδόσεις ακολουθούνται ακόμα και σήμερα στην κρητική επαρχία, κάποιες έχουν αντικατασταθεί από πιο σύγχρονες πρακτικές (όπως η μεταφορά των προικιών με ζωντανά γίνεται πλέον με αυτοκίνητα και τα κανίσκια έχουν αντικατασταθεί από τα "χαρίσματα", χρηματικά ποσά ανάλογα με τη σχέση του καλεσμένου με το μελλόνυμφο ζευγάρι) και άλλες έχουν πια εκλείψει τελείως, όπως το προικοσύμφωνο!

Η κουρά (το κούρεμα των γιδοπροβάτων)