Το Κρανίδι
Μετάβαση στο τέλος των μετα-δεδομένων
Μεταφορά στην αρχή του μεταδεδομένων
 

Το Κρανίδι είναι κωμόπολη του νομού Αργολίδας και βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο της Πελοποννήσου. Ο πληθυσμός είναι 4312 κάτοικοι σύμφωνα με την απογραφή του 2001. Απέχει από το Ναύπλιο 50 χλμ και 180 χλμ από την Αθήνα. Μέσω θαλάσσης επικοινωνεί με τον Πειραιά και τα νησιά του Αργοσαρωνικού μέσω των λιμανιών της Ερμιόνης και του Πορτοχελίου. Σήμερα αποτελεί έδρα του δήμου Ερμιονίδας.
Σύμφωνα με μια εκδοχή το σύγχρονο όνομά του προέρχεται από το κραναός που σημαίνει τραχύς και θεωρείται δηλωτικό της περιοχής. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή το όνομα οφείλεται σε παραφθορά της λέξης Κορωνίδα , το όνομα παραπλήσιας νησίδας που φέρει το όνομα της μητέρας του θεού της ιατρικής , του Ασκληπιού , ο οποίος λατρευόταν από τους κατοίκους της περιοχής .

Το Κρανίδι κτισμένο αμφιθεατρικά στους λόφους της Αγ. Άννας και της Μπαρδούνιας με προσανατολισμό Βορειοδυτικό. Δυτικά και ανατολικά από την πόλη η περιοχή χαρακτηρίζεται πετρώδης με χαμηλή βλάστηση ενώ στη νοτιοανατολική μεριά υπάρχει το πευκοδάσος της Κορακιάς. Βόρεια βρίσκεται το βουνό του προφήτη Ηλία ενώ βορειοδυτικά ο όρμος της Κοιλάδας με το ομώνυμο παραδοσιακό ψαροχώρι  με το γνωστό προιστορικό σπήλαιο Φράχθι. Ανατολικά και σε απόσταση 11 χλμ βρίσκεται η Ερμιόνη και νότια το Πόρτο Χέλι.

Το Κρανίδι πρωτοαναφέρεται σε χρυσόβουλο (επίσημο δημόσιο έγγραφο) του Βυζαντινού Αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β΄ Παλαιολόγου (1259-1332) το οποίο δωρήθηκε στον Θεόδωρο Νομικόπουλο για τις υπηρεσίες του απέναντι στον Αυτοκράτορα. Το Κρανίδι αναφέρεται ως πατρογονικό χωρίο και ανήκε στη χώρα του Δαμαλά. Δεύτερη επίσημη αναφορά υπάρχει το 1530 μ.χ. ενώ λάμβανε χώρα η εποίκησή του από αλβανόφωνους πληθυσμούς (Αρβανίτες). Αυτοί μετακινούνταν στις νότιες περιοχές για να προστατευτούν από τους Τούρκους αλλά και για να εξασφαλίσουν βοσκοτόπια και γη για καλλιέργεια. Εκεί αναμίχθηκαν και αφομοιώθηκαν χωρίς προβλήματα με το τοπικό στοιχείο και από αυτή τη ζύμωση προέκυψε το Αλβανίτικο γλωσσικό ιδίωμα που μιλιέται μέχρι σήμερα.

Κατά την παράδοση , στην περιοχή υπήρχαν 4 οικισμοί προστατευμένοι από την θάλασσα, λόγω του φόβου των πειρατών. Ο Άη Γιάννης , τα Βίλια , η Μιλίνδρα και οι Μπιές οι οποίοι και αποτέλεσαν τα κύτταρα για την πόλη του Κρανιδίου. Ο οικισμός του Άη Γιάννη αποτέλεσε το κέντρο όπου γύρο του άρχισε να συγκροτείται η πόλη και τοποθετείται στο σημείο που βρίσκεται σήμερα ο Μητροπολιτικός Ναός του Τιμίου Προδρόμου . Ο σημερινός ναός κτίστηκε το 1852 από τον Ιταλό Αρχιτέκτονα Ιάκωβο Σεμπαστίνο αντικαθιστώντας το παλαιότερο βυζαντινό εκκλησάκι που είχε προσφέρει και το όνομά του στον οικισμό. Την εικόνα του την έχει φιλοτεχνήσει ο περίφημος αγιογράφος Μιχαήλ Τζάνε. Ο οικισμός της Μιλίνδρας βρίσκεται στα βόρεια της πόλης και στους πρόποδες του λόφου του Πρ. Ηλία (300μ. υψόμετρο) και ανήκει στην ευρύτερη περιοχή του ναού του Απόλλωνα όπως καθορίζεται από τον Παυσανία . Δύο εκκλησάκια σημειώνουν την παρουσία τους εκεί, του Αγίου Ανδρέα και των Αγίων Αναργύρων καθώς και το αρχαίο Πηγάδι της Μιλινδρας ή Πλατύ πηγάδι με το τετράγωνο σχήμα τους και τους επιβλητικούς ογκόλιθους που το περιβάλλον, χαρακτηριστικό των αρχαίων πηγαδιών της Ερμιονίδας. Τα Βίλια βρίσκονται στα δυτικά του Κρανιδίου εκεί που σήμερα βρίσκεται το εκκλησάκι του Αγίου Παντελεήμονα. Η περίοπτη θέση που επιβλέπει την αργολική θάλασσα , ενισχύει την εκδοχή ύπαρξης βίγλας και επιβεβαιώνει την προέλευση της ονομασίας της περιοχής. Χαμηλότερα σε μια μικρή ρεματιά είναι το Πηγάδι της Βίλας. Οι Μπιές βρίσκονται ανατολικά του Κρανιδίου και συνορεύουν με τη θέση Δισκούρια της Ερμιόνης. Το όνομα τους πιθανόν το οφείλουν στο όνομα της οικογένειας των πρώτων οικιστών. Επίσης στην περιοχή παρατηρείται αρχαίο πηγάδι αλλά μεταγενέστερο από τα προηγούμενα.

Επί Τουρκοκρατίας, ήταν γνωστό ως «Κάτω Ναχαγιέ», που σημαίνει Κάτω Επαρχία. Το Κρανίδι έπαιξε σημαντικό ρόλο στην Επανάσταση του 1821. πιθανότατα η κήρυξη της Επανάστασης στο Κρανίδι έγινε στις 27 Μαρτίου 1821, την ίδια ημέρα που κηρύχθηκε και στις  Σπέτσες. Πολλοί Κρανιδιώτες, έλαβαν μέρος στην πολιορκία του Αναπλιού, της Τριπόλεως, του Ακροκορίνθου αλλά και στα Δερβενάκια όπου και έπεσε ο Φιλικός Αρχιμανδρίτης Αρσένιος Κρέστας (Παπαρσένης) ηγούμενος της Μονής Ζωοδόχου Πηγής Κοιλάδας. Λόγω της φυσικής του οχύρωσης και της καλής σχέσης των Κρανιδιωτών με τους νησιώτες κατά την περίοδο 1823 – 1824 υπήρξε η έδρα της κυβέρνησης και του εκτελεστικού. Επίσης το Κρανίδι είναι η γενέτειρα του Εμμανουήλ Ρέπουλη, στενού συνεργάτη και αντιπρόεδρου της Κυβέρνησης Βενιζέλου.

Παρέμεινε διοικητικό κέντρο και μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας. Ορίστηκε αρχικά έδρα του τοπικού δήμου Μάσητος (μετονομάστηκε στην συνέχεια σε Δήμο Κρανιδίου) και από το 1841 αποτέλεσε έδρα της επαρχίας Ερμιονίδας  (αρχικά έδρα είχαν οριστεί οι Σπέτσες).