Η δική μας Ρόδος
Μετάβαση στο τέλος των μετα-δεδομένων
Μεταφορά στην αρχή του μεταδεδομένων
 

Από τα παράθυρα των αιθουσών του δευτέρου ορόφου του σχολείου μας φαίνεται η ακρόπολη της αρχαίας Ρόδου. Τυχεροί όσοι δάσκαλοι και μαθητές έχουν το προνόμιο να ξεκουράζουν το βλέμμα τους στο λόφο. Τυχεροί, δάσκαλοι και μαθητές, που τις ατέλειωτες διδακτικές ώρες έχουν το  προνόμιο  να δραπετεύουν για λίγο και να εναποθέτουν  την ψυχή τους στις αρχαίες πέτρες.  Λίγο πιο κάτω η αρχαία νεκρόπολη. Και παρακάτω η μεσαιωνική πόλη που φυλάει μέσα στα τείχη της θραύσματα διαφόρων εποχών: βυζαντινά τείχη, ιπποτικά παλάτια, μιναρέδες και τζαμιά από την οθωμανική περίοδο, επεμβάσεις και ίχνη από την περίοδο της ιταλοκρατίας αλλά και εκτρώματα της σύγχρονης τουριστικής ανάπτυξης. Και τέλος τα λιμάνια, ίδια σχεδόν από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας. Σ΄ ένα από αυτά, το Μαντράκι, δεσπόζουν τα κτήρια της ιταλοκρατίας, δίνοντας ένα πολύ ιδιαίτερο χρώμα στο κέντρο της πόλης. Ένα παλίμψηστο, λοιπόν η πόλη μας, που σε προκαλεί να το ψάξεις για να αποκρυπτογραφήσεις τα κρυμμένα του μυστικά. 
Άλλωστε, από τα πρώτα χρόνια της εγκατάστασής μας στη Ρόδο, εδώ και είκοσι χρόνια,  ξένοι ανάμεσα σε ξένους, ψάχναμε να ριζώσουμε, να κάνουμε αυτόν τον υπέροχο, αλλά ξένο για μας τόπο, δικό μας, καινούρια πατρίδα. Για να γίνει αυτό δεν αρκούσαν οι κοινωνικές και επαγγελματικές σχέσεις, οι γνωριμίες και οι φίλοι. Χρειαζόμαστε γερά στηρίγματα, βαθιά, στις ρίζες. Κι αρχίσαμε ένα γοητευτικό ταξίδι, για να ανακαλύψουμε τα νήματα εκείνα που συνέδεαν το παρόν με το παρελθόν, τα απομεινάρια του οποίου ήταν και παραμένουν κομμάτια της καθημερινότητάς μας. Μαζί με τους μαθητές μας που, αμφισβητώντας, δυσπιστώντας, κρίνοντας κι επικρίνοντας, με περισσότερο ή λιγότερο ενθουσιασμό, ψάχνουν κι αυτοί, ρουφάν το καθετί που θα μπορούσε να τους βοηθήσει να συμπληρώσουν τα κομμάτια του παζλ και να συγκροτήσουν τη δική τους ταυτότητα.

Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί της Δωδεκανήσου και βρίσκεται στο σταυροδρόμι δυο μεγάλων θαλάσσιων διαδρομών της Μεσογείου, ανάμεσα στο Αιγαίο πέλαγος και στις  ακτές της Μέσης Ανατολής και της Αιγύπτου. Σημείο συνάντησης πολιτισμών η Ρόδος έχει κατοικηθεί από διάφορους λαούς που όλοι έχουν αφήσει το σημάδι τους σε όλες τις εκφάνσεις του πολιτισμού: στην τέχνη, τη γλώσσα, την αρχιτεκτονική.Κατά την 1η χιλιετία το νησί, που οι κάτοικοί του  είναι Δωριείς, ήταν μοιρασμένο σε τρεις πόλεις κράτη, την Ιαλυσό, την Κάμιρο και τη Λίνδο (Ιαλυσία, Καμιρίς και Λινδία). Ανάμεσα στα 411π.Χ και στο 408π.Χ συντελείται ο συνοικισμός, η ένωση δηλαδή των τριών πόλεων και η ίδρυση μιας νέας πόλης στο βόρειο άκρο του νησιού, της Ρόδου. Η σπουδαία γεωγραφική θέση, η δραστηριότητα των κατοίκων και οι ευνοϊκές ιστορικές συνθήκες με το άνοιγμα προς την Ανατολή μετά την εκστρατεία του Μ. Αλεξάνδρου,  οδήγησαν στην ανάπτυξη της Ρόδου ως σπουδαίας ναυτικής και εμπορικής δύναμης. Στα χρόνια των διαδόχων του Μ. Αλεξάνδρου  η Ρόδος  κατάφερε  να εδραιώσει τη θέση της μετά την επιτυχή απόκρουση της πολιορκίας του Δημητρίου (305-306π.Χ.) και να συνεχίσει μια ανοδική πορεία που θα κορυφωθεί στα τέλη του 3ου και στις αρχές του 2ου αι. π.Χ, όταν   με την πολιτική της ουδετερότητας εξασφαλίζει την ανεξαρτησία της  και γίνεται το σπουδαιότερο κέντρο του διαμετακομιστικού εμπορίου της Αν. Μεσογείου και αυξάνει το κύρος της ανάμεσα στις δυνάμεις της εποχής.Όταν το νησί κατελήφθη από τους Ρωμαίους, η Ρόδος κατάφερε  να διατηρήσει σημαντικό  μέρος από την αίγλη και την ακτινοβολία της και να εξελιχθεί κατά τον 1ο αι. π.Χ σε ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα των γραμμάτων, των επιστημών και των τεχνών. Ένας μεγάλος σεισμός στα μέσα του 2ου αι. μ.Χ. προκάλεσε  μεγάλες καταστροφές και συνέβαλε  αποφασιστικά  μαζί με άλλους που ακολούθησαν στην πτώση και τη σταδιακή παρακμή της. Τους αιώνες που ακολούθησαν το νησί έγινε τμήμα της βυζαντινής αυτοκρατορίας, έγινε  στόχος αραβικών επιδρομών κατά τον 7ο αι. και το 1309 περιήλθε  στην εξουσία του Τάγματος των Ιπποτών του Αγ. Ιωάννη.  Από το 1309 και για δύο περίπου αιώνες, η Ρόδος αποτέλεσε  το διοικητικό και πολιτικό κέντρο του ιπποτικού κράτους, το οποίο περιελάμβανε  τα περισσότερα από τα νησιά της Δωδεκανήσου και είχε να αντιμετωπίσει, εκτός από τα εσωτερικά του ζητήματα, τη διαρκή μουσουλμανική απειλή. Τα πανίσχυρα τείχη της πόλης αντιστάθηκαν ακόμα και στην πολιορκία του Μωάμεθ του Β' του Πορθητή, το 1480, η οποία κατέληξε στην ήττα της υπέρτερης αριθμητικά τουρκικής δύναμης. Ορόσημο για την ιστορία της Ρόδου αποτελεί το έτος 1522, όταν ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής κατόρθωσε, έπειτα από εξαντλητική για τον πληθυσμό πολιορκία, να συνθηκολογήσει με τους Ιππότες. Το ιπποτικό τάγμα υποχρεώθηκε να παραδώσει την πόλη στους Τούρκους, να εγκαταλείψει την έδρα του και να αποσυρθεί στη Μάλτα, αφήνοντας πίσω πλήθος μνημείων, ανεξίτηλα ίχνη της παρουσίας του στο νησί. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας  τόσο στη Ρόδο όσο και στην Κω, οι ‘Έλληνες χριστιανοί εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους και κατοίκησαν σε συνοικίες έξω από τα τείχη, τα μαράσια. Μέσα στα τείχη εγκαταστάθηκαν μουσουλμανικοί πληθυσμοί προερχόμενοι από τα απέναντι μικρασιατικά παράλια, τη Θεσσαλονίκη και την Εύβοια. Μαζί τους ήλθαν και περίπου 150 εβραϊκές οικογένειες. Η  πόλη της Ρόδου εξελίχθηκε  σε μια μεσαία επαρχιακή πόλη της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Η περίοδος της Τουρκοκρατίας κράτησε ως το 1912 και την ακολούθησε η περίοδος της ιταλικής κατοχής (1912-1948). Στις 5 Μαΐου 1912 άνοιξε  μια νέα σελίδα στην ιστορία της Δωδεκανήσου. Ο Ιταλός  αντιστράτηγος Giovanni Ameglio, κατέλαβε  τη Ρόδο και εκτός από αρχηγός του εκστρατευτικού σώματος, ορίστηκε και  διοικητής των νησιών. Τα νησιά άλλαξαν  κατακτητή και τη θέση των Τούρκων πήραν  οι Ιταλοί, οι οποίοι παρέμειναν περισσότερο από 30 χρόνια (Μάιος 1912 – Σεπτέμβριος 1943). Μόλις το 1948 το νησί ενσωματώθηκε  στο ελληνικό κράτος.

Αυτή είναι σε γενικές γραμμές η ιστορία του τόπου μας. Η ομάδα μας προσπάθησε να φωτίσει κάποιες στιγμές της, προσπάθησε να δώσει απαντήσεις σε ερωτήματα που η ίδια έθεσε και προέκυψαν αυθόρμητα:

Μέλπα Μαυριδή, Λουκία Ορφανού.