Στο Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών "Δημόκριτος"
Μετάβαση στο τέλος των μετα-δεδομένων
Μεταφορά στην αρχή του μεταδεδομένων
 

Λίγα λόγια για την ιστορία του Κέντρου

Η λειτουργία του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος» -ΕΚΕΦΕ «Δ» - ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του ‘50 ως ανεξάρτητη δημόσια υπηρεσία με την επωνυμία Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ». Το 1985 πήρε τη σημερινή του επωνυμία και έγινε αυτοδιοικούμενο ΝΠΔΔ, υπό την εποπτεία της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας του Υπουργείου Ανάπτυξης. Το ΕΚΕΦΕ «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ» βρίσκεται στην Αγία Παρασκευή Αττικής, σε μια έκταση 600.000 τ.μ με κτιριακή επιφάνεια 40,000 τ.μ.
Ο αρχικός στόχος του νεοσυσταθέντος Κέντρου ήταν η προώθηση της πυρηνικής έρευνας και τεχνολογίας για ειρηνικούς σκοπούς. Στο πλαίσιο αυτό, δόθηκε η ευκαιρία για επαναπατρισμό πολλών Ελλήνων επιστημόνων, που συνέβαλαν και συμβάλλουν στην ανάπτυξη των υποδομών και την οργάνωση της επιστημονικής έρευνας και να τεθούν οι βάσεις για τις μεταπτυχιακές εκπαιδευτικές δραστηριότητες του Κέντρου.

Η είσοδος του κέντρου

Σήμερα το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» αποτελεί σημείο αναφοράς, όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για τον υπόλοιπο κόσμο. Η πολυκλαδικότητα των επιστημονικών περιοχών που θεραπεύονται στον ίδιο χώρο – φυσική, χημεία, μικροηλεκτρονική, βιολογία, πληροφορική, τηλεπικοινωνίες, πυρηνική τεχνολογία, ενέργεια, ραδιοφάρμακα- είναι μοναδική και οδηγεί σε επιστημονική αριστεία. Σημείο αναφοράς αποτελoύν επίσης τα επιστημονικά-τεχνολογικά επιτεύγματα και η ποιότητα της μεταπτυχιακής εκπαίδευσης που παρέχεται.

         Αποστολή του Κέντρου σε εθνικό και διεθνές επίπεδο είναι:

  • η διεξαγωγή υψηλής ποιότητας έρευνας για την παραγωγή νέας γνώσης και τεχνολογίας προς όφελος της επιστημονικής και της κοινωνικής προόδου. 
  • η συμβολή στη διάχυση της καινοτομίας στην Ελληνική Κοινωνία
  • η εκπαίδευση νέων επιστημόνων με υψηλού επιπέδου κατάρτιση.
  • η αύξηση της διαχειριστικής ικανότητας του Κέντρου και η διαμόρφωση της στρατηγικής διαχείρισης γνώσης, στα πλαίσια της συμβολής της «κοινωνίας της γνώσης» - «οικονομιας της γνώσης».  
  • η βελτίωση των στρατηγικών επιλογών του Κέντρου, μέσω των συνεργασιών με ερευνητικά κέντρα της χώρας αλλά και του εξωτερικού.
    Βίντεο: Η είσοδος του Δημόκριτου

Υποδομές


Το Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. «Δ» καλύπτει μια έκταση 540.000 μ² στην Αγ. Παρασκευή Αττικής. Οι κτιριακές εγκαταστάσεις του καλύπτουν έκταση 40.000 μ². Στο χώρο του φιλοξενεί την Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ).
Στο Κέντρο λειτουργεί από το 1992 το Τεχνολογικό & Επιστημονικό Πάρκο Αττικής (Λεύκιππος), το οποίο αποτελείται από δύο κτίρια: ένα κτίριο 340τμ, όπου στεγάζονται αρκετές εταιρείες έρευνας και τεχνολογίας και ένα μεγαλύτερο κτίριο 1750 τμ., το οποίο δέχεται νέες εταιρείες, που θα αποτελέσουν μοχλό τεχνολογικής και οικονομικής ανάπτυξης του Κέντρου αλλά και της περιφέρειας γενικότερα.

Η πολυκλαδικότητα του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» που συντονίζεται από τα πέντε Ινστιτούτα του, το έχει καταστήσει ίσως το πιο ενεργό και ολοκληρωμένο κέντρο για την εκτέλεση έρευνας της χώρας, που μπορεί η επιστημονική γνώση να οδηγήσει σε τεχνολογικά επιτεύγματα.

Η μοναδικότητα του κέντρου ως προς τα επιστημονικά επιτεύγματα συμπληρώνεται και από την τεράστια υποδομή του αλλά και την μοναδικότητα των μεγάλων εγκαταστάσεων, όπως ο Πυρηνικός Αντιδραστήρας, ο Επιταχυντής TANDEM, το μοναδικό εργαστήριο Νανοτεχνολογίας πυριτίου στην Ελλάδα, το πλέον οργανωμένο εργαστήριο κρυσταλλογραφίας στην Ελλάδα αλλά και πολλών άλλων μοναδικών στον Ελληνικό χώρο, που είναι στη διάθεση της ερευνητικής κοινότητας αλλά και του ευρύτερου δημόσιου τομέα και της βιομηχανίας.

Τεχνολογικό και Επιστημονικό Πάρκο Αττικής (Τ.Ε.Π.Α.) "Λεύκιππος"


Το «Τεχνολογικό και Επιστημονικό Πάρκο Αττικής» (Τ.Ε.Π.Α.) "Λεύκιππος", εκπροσωπεί ένα σύνολο λειτουργιών, δράσεων και κτιρίων στους χώρους του ΕΚΕΦΕ «Δ» ώστε να αξιοποιηθούν καλύτερα η υλικοτεχνική υποδομή, το ανθρώπινο δυναμικό και η τεχνογνωσία του Κέντρου προς την κατεύθυνση της σύνδεσης της έρευνας με την παραγωγή, και της οικονομικής ανάπτυξης.
Τα κριτήρια με τα οποία επιλέγονται οι εταιρείες του Τεχνολογικού πάρκου Αττικής λαμβάνουν υπόψη τους τα εξής χαρακτηριστικά:

  • Να μην είναι ρυπογόνες
  • Να μην παρεμποδίζουν τη λειτουργία άλλων εταιρειών
  • Να έχουν τεχνολογικό ή/και αναπτυξιακό χαρακτήρα, ή να προσφέρουν υπηρεσίες που να είναι συμβατές με του σκοπούς και τις δραστηριότητες του ΤΠΑ.
  • Να ενδιαφέρονται να προωθήσουν, κατά προτίμηση με το ΕΚΕΦΕ «Δ» ή άλλες εταιρείες του Πάρκου, την έρευνα και ανάπτυξη (R&D), την παραγωγή πρωτοτύπου ή/και μικρής κλίμακας Τεχνολογικά Προϊόντα.

                                                                                    Συνέντευξη

Βρισκόμαστε στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος» στην Αγία Παρασκευή Αττικής. Ευχαριστούμε τη Διοίκηση του Δημόκριτου και τον κύριο Δημήτριο Μαστέλο, αρμόδιο υπάλληλο του Κέντρου, για την συνέντευξη που θα μας παραχωρήσει για τα θέματα που εμείς και οι συμμαθητές μας θα θέλαμε να ενημερωθούμε.

- Κύριε Μαστέλο, από πότε λειτουργεί ο Δημόκριτος και ποιό είναι το αντικείμενο των ερευνών του;

- Σας καλωσορίζω στο ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος, είναι χαρά μας να έχουμε πάντα κοντά μας μαθητές, ειδικά από σχολεία της περιοχής της Αγίας Παρασκευής γιατί ο Δημόκριτος είναι μέσα στην Αγία Παρασκευή πια, μετά από τόσα χρόνια, είναι δίπλα στον οικιστικό ιστό και είναι χαρά να πληροφορούμε ανθρώπους που είναι τώρα στο ξεκίνημα της εκπαίδευσης και αργότερα μπορεί να ασχοληθούν και σε πτυχιακό ή μεταπτυχιακό επίπεδο με θέματα που έχουν σχέση με τις δραστηριότητες του Δημοκρίτου.
Λοιπόν, ο Δημόκριτος είναι μια πολύ παλιά ιστορία για την Αγία Παρασκευή, ιδρύθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 50, ιδρύθηκε ως Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών «Δημόκριτος», παράλληλα με την εγκατάσταση του ερευνητικού πυρηνικού αντιδραστήρα που είναι ακριβώς στους πρόποδες του Υμηττού, και ξεκίνησε ως κέντρο πυρηνικών ερευνών, απαρτιζόμενο από λίγα ινστιτούτα τα οποία είχαν ιδρυθεί γύρω από τον ερευνητικό πυρηνικό αντιδραστήρα και είχαν ως σκοπό τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας για σκοπούς που έχουν να κάνουν με τη δημόσια υγεία και την έρευνα.
Αρχικά το αντικείμενο των ερευνών είχε να κάνει με την προώθηση της έρευνας στο πεδίο της πυρηνικής φυσικής και της μελέτης της πυρηνικής ενέργειας εν γένει, τα επόμενα χρόνια όμως ο Δημόκριτος αυξήθηκε, δημιουργήθηκαν νέα ινστιτούτα, τα οποία χτίστηκαν γύρω από τα υπάρχοντα ινστιτούτα, και τα ινστιτούτα αυτά έχουν να κάνουν με πάρα πολλές δραστηριότητες, όπως πληροφορική και τηλεπικοινωνίες, ανάπτυξη νέων υλικών, βιολογική έρευνα και εφαρμογές, ανάπτυξη ραδιοφαρμάκων κλπ.

 - Ποιά είναι η ωφέλεια που παρέχει η χρήση του αντιδραστήρα;

 - Η ωφέλεια που παρέχει η χρήση ενός ερευνητικού πυρηνικού αντιδραστήρα, όπως είναι αυτός που έχει στις υποδομές του ο Δημόκριτος, είναι κατ’ αρχήν το ότι επιτρέπει σε ειδικούς επιστήμονες, όπως είναι οι πυρηνικοί φυσικοί και όσοι μελετούν την πυρηνική ενέργεια και τις χρήσεις της για ειρηνικούς σκοπούς, τους επιτρέπει να έχουν ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο και υποδομές για να μελετήσουν την πυρηνική ενέργεια, να μελετήσουν δηλαδή πώς μπορούν να την αξιοποιήσουν προς όφελος του δημοσίου, των ανθρώπων, για ειρηνικούς σκοπούς πάντα.
Στον ερευνητικό πυρηνικό αντιδραστήρα γίνονται πάρα πολύ κρίσιμα πειράματα, πειράματα που μας επιτρέπουν να καταλάβουμε αφενός πως παράγεται η πυρηνική ενέργεια, αυτό καθ’ αυτό το φαινόμενο δηλαδή της έκλυσης πυρηνικής ενέργειας από συγκεκριμένα υλικά, που υπάρχουν και στη φύση, και το κυριότερο που μπορώ να πω ως χρήση του ερευνητικού πυρηνικού αντιδραστήρα είναι για να παράγει ραδιοϊσότοπα, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν από άλλους συναδέλφους ραδιοφαρμακοποιούς για τη δημιουργία εξειδικευμένων φαρμάκων που λέγονται ραδιοφάρμακα. Επίσης ο πυρηνικός αντιδραστήρας παρέχει τη δυνατότητα ανάπτυξης τεχνογνωσίας στην πυρηνική τεχνολογία και γνώσης για τη βελτίωση της ασφάλειας πυρηνικών αντιδραστήρων. Η χρήση του αφορά πάρα πολλούς σκοπούς, αλλά όλοι οι σκοποί έχουν να κάνουν με την προαγωγή της επιστήμης και προς όφελος της δημόσιας υγείας. Ο πυρηνικός αντιδραστήρας είναι ερευνητικός και δεν παρουσιάζει κανένα πρόβλημα για τη δημόσια υγεία η χρήση του.

 - Ποια είναι ειδικότερα η συμβολή του Δημόκριτου στην έρευνα για την ιατρική και την υγιεινή των τροφίμων;

- Ο Δημόκριτος είναι το μεγαλύτερο και πολυκλαδικότερο, όπως λέμε, ερευνητικό κέντρο στη χώρα, είναι το μεγαλύτερο δημόσιο ερευνητικό κέντρο, απαρτιζόταν μέχρι πρόσφατα από 8 ινστιτούτα, πρόσφατα έχει αναδιοργανωθεί εσωτερικά και έχει συγχωνευθεί, και τα οκτώ παλιά ινστιτούτα έχουν γίνει πέντε, αλλά η συμβολή του στην έρευνα, όσον αφορά την ιατρική και τις εφαρμογές της είναι πολύ σημαντική γιατί μέσω της τεχνογνωσίας που υπάρχει στο κέντρο και της γνώσης που έχουν οι συνάδελφοι που είναι πυρηνικοί επιστήμονες, χημικοί, φυσικοί, βιολόγοι, αξιοποιείται η πυρηνική ενέργεια για την κατασκευή για την ανάπτυξη αυτών που λέμε ραδιοφαρμάκων, φαρμακευτικών ουσιών που ενσωματώνουν ραδιενεργά υλικά και χρησιμοποιούνται στην ιατρική για απεικονιστικούς σκοπούς, για να απεικονίζουμε δηλαδή ασθένειες, να βοηθούμε τον κλινικό γιατρό να τις διαγνώσει και να τις αντιμετωπίσει καλύτερα.
Επίσης στην υγιεινή των τροφίμων είναι πολύ σημαντική η συμβολή του Δημόκριτου γιατί υπάρχουν εξειδικευμένα εδώ εργαστήρια που κάνουν ανάλυση τροφίμων για την παρουσία μέσα στα τρόφιμα τοξικών και δυνητικά επιβλαβών ουσιών για τον ανθρώπινο οργανισμό, όπως είναι οι γνωστές σε όλους σας διοξίνες, αυτά τα τοξικά παράγωγα που ανιχνεύονται στα τρόφιμα και μέσα στην τροφική αλυσίδα, και πολλές κατά περιόδους γίνονται αναλύσεις, οι οποίες επιτρέπουν στον Εθνικό Οργανισμό Ελέγχου Τροφίμων να ανακοινώνει τις τιμές των τοξινών στα τρόφιμα και στην τροφική αλυσίδα και θυμάστε όλοι για τα διατροφικά σκάνδαλα με τις διοξίνες που σημειώθηκαν στην Ευρώπη πριν λίγα χρόνια. Οι αναλύσεις στην Ελλάδα γίνονται κεντρικά στο Δημόκριτο σε εξειδικευμένο εργαστήριο που αναλαμβάνουν την ανάλυση των τροφίμων ως προς την υγιεινή τους.

- Υπάρχει κίνδυνος μόλυνσης της περιοχής μας και της ατμόσφαιρας από τη λειτουργία του αντιδραστήρα;

- Όχι, δεν υπάρχει κανένας απολύτως κίνδυνος για την γύρω περιοχή της Αγίας Παρασκευής, άλλωστε όπως σας είπα, ο πυρηνικός αντιδραστήρας που υπάρχει στο Κέντρο είναι ένας μικρός ερευνητικός αντιδραστήρας, μικρής ισχύος, εξυπηρετεί δηλαδή βασικά πειράματα πυρηνικών επιστημόνων και τις εφαρμογές που σας ανέπτυξα, αλλά είναι τόσο μικρή η ισχύς του που δεν αποτελεί κανένα κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Αφετέρου, να σας πω ότι από την εποχή των Ολυμπιακών Αγώνων το 2004, ο ερευνητικός αντιδραστήρας έχει μπει σε μια διαδικασία αναβάθμισης που σημαίνει ότι δεν λειτουργεί αυτή τη στιγμή, δεν παράγει πυρηνική ενέργεια, αλλά βρίσκεται σε μια διαδικασία αναδιοργάνωσης και ανακατασκευής με έλεγχο από διεθνείς επιτροπές, και γενικά αυτό που θα θελα να σας πω είναι ότι σαφώς δεν αποτελεί κίνδυνο για τη δημόσια υγεία η ισχύς ενός τόσου μικρού αντιδραστήρα, ο οποίος, ειρήσθω εν παρόδω, είναι και σε αναβάθμιση αυτή την περίοδο, οπότε δεν λειτουργεί για λόγους αναβάθμισης.

- Υπάρχει συνεργασία του Δημόκριτου με το πρόγραμμα CERN στην έρευνα για τη δομή της ύλης;


- Βεβαίως, υπάρχει πολύ σημαντική συνεργασία πολλών επιστημόνων από το Δημόκριτο, από διάφορα ινστιτούτα του Δημοκρίτου, με το μεγάλο ευρωπαϊκό πρόγραμμα του CΕRΝ που γίνεται σε μεγάλες υποδομές και εγκαταστάσεις σε ευρωπαϊκά εργαστήρια και έχει να κάνει με την ανίχνευση της αρχής και της δομής της ύλης, όλοι έχετε ακούσει για το πείραμα, το περίφημο μποζόνιο του Higgs, αυτό το αποκαλούμενο σωματίδιο του Θεού, γιατί παραπέμπει στην αρχή της ύλης και τη δημιουργία του σύμπαντος, στο πως η ύλη εμφανίσθηκε και οργανώθηκε στο σύμπαν. Στο πείραμα του CΕRΝ συμμετέχουν και ερευνητές του Δημοκρίτου και στόχος της συλλογικής προσπάθειας των επιστημόνων είναι να κατανοήσουν οι επιστήμονες πως ακριβώς άρχισε το σύμπαν και πως δομήθηκε η ύλη στην αρχή, αποτυπώνοντας το πιο μικρό της σωματίδιο που ονομάστηκε σωματίδιο του Higgs.

- Τι σπουδές θα πρέπει να κάνει ένας μαθητής για να γίνει στη συνέχεια ερευνητής στο Δημόκριτο ή σε τέτοια κέντρα ερευνών;

-Όπως σας είπα και στην αρχή ο Δημόκριτος αποτελείται από πάρα πολλά ινστιτούτα . Είναι ένα πολυκλαδικό κέντρο, δηλαδή αυτό σημαίνει ότι στο Δημόκριτο εργάζονται επιστήμονες από πάρα πολλές διαφορετικές ειδικότητες και περιοχές επιστήμης. Έχουμε επιστήμονες οι οποίοι διεξάγουν βασική και εφαρμοσμένη έρευνα και έχουν πτυχία φυσικής, χημείας, θετικών δηλαδή επιστημών, όπως είναι η Φυσική, η Χημεία, η Χημική Μηχανική, και προέρχονται από σχολές του Πολυτεχνείου, και έρχονται εδώ και εργάζονται ως ερευνητές, ως επιστήμονες που ασχολούνται δηλαδή με εφαρμοσμένη έρευνα. Υπάρχουν συνάδελφοι που είναι φαρμακοποιοί, βιολόγοι, χημικοί, βιοχημικοί, όπως καταλαβαίνετε υπάρχουν πάρα πολλές περιοχές της επιστήμης που μπορούν να τροφοδοτήσουν ανθρώπους με προσόντα που θα μπορούσαν να εργασθούν σε ένα ερευνητικό κέντρο, όπως είναι ο Δημόκριτος.
Άρα, σπουδές πάνω στο τι  θα πρέπει να κάνει ένας μαθητής, θα μπορούσα πολύ γενικά να σας πω ότι η περιοχή των επιστημών που θα κάλυπτε έναν άνθρωπο που θα ήθελε να ασχοληθεί μελλοντικά σ' ένα κέντρο, όπως ο Δημόκριτος,  είναι οι θετικές επιστήμες, δηλαδή η Φυσική, η Χημεία, η Βιολογία, τα Μαθηματικά καθώς και η Πληροφορική. Τέτοιες επιστήμες μπορούν εύκολα ν' απορροφήσουν έναν άνθρωπο που θα ήθελε αργότερα να απασχοληθεί στο Δημόκριτο ή σε ένα αντίστοιχο κέντρο, αλλά όχι μόνο, μπορούν να απασχοληθούν εδώ άνθρωποι από βιοϊατρικές ειδικότητες, γιατροί φαρμακοποιοί, βιολόγοι.

- Υπάρχουν προοπτικές ανάπτυξης της πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα;

- Πολύ σημαντική ερώτηση. Η Ελλάδα είναι μέλος ενός ευρύτερου δικτύου χωρών στην Ευρώπη αλλά και παγκοσμίως που ασχολούνται με την αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας για ειρηνικούς σκοπούς και σκοπούς που έχουν να κάνουν με την προαγωγή της ανθρώπινης υγείας και την προστασία του περιβάλλοντος για λόγους αξιοποίησης της πυρηνικής ενέργειας ως ενεργειακό απόθεμα, για εναλλακτική μορφή ενέργειας.

Η Ελλάδα, η αλήθεια είναι ότι έχει μικρή υποδομή στο θέμα της αξιοποίησης της πυρηνικής ενέργειας αυτοδύναμα, αλλά μετέχει σε μεγάλους ευρωπαϊκούς οργανισμούς, βοηθάει με τους επιστήμονες που διαθέτει στο να γίνουν εργασίες και δραστηριότητες σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Θα μπορούσα να πω ότι υπάρχουν προοπτικές ανάπτυξης της πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα, αλλά αυτό είναι κάτι που θα μπορεί να εξεταστεί στο πολύ μακρινό, απώτερο μέλλον και πάντα μέσα σε ένα δίκτυο χωρών στο οποίο μετέχει και η Ελλάδα ως μέλος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ατομική Ενέργεια.

- Κύριε Μαστέλο, σας ευχαριστούμε πολύ.

Η παρακάτω εργασία αφορά τη συμβολή  του CERN και ήταν μέρος εκπαιδευτικού προγράμματος, το οποίο

εκπονήθηκε από ομάδα μαθητών του σχολείου μας με την καθοδήγηση του καθηγητή της Φυσικής. Την

παραθέτουμε, ώστε να γίνει πιο κατανοητή η σημασία της ύπαρξης ενός τέτοιου επιστημονικού κέντρου

όπως ο Δημόκριτος.                                                                                          
You need flash player installed to preview ppt and pdf files

Get Adobe Flash player

Συνεδριακό Κέντρο

Αυτό που αξίζει να επισημάνουμε για το τέλος είναι η αίθουσα του Συνεδριακού Κέντρου του "Δημόκριτου", η οποία παραχωρείται σε φορείς του Δημοσίου ή ιδιωτικούς για εκδηλώσεις που προάγουν τις επιστήμες, τις τέχνες και τα γράμματα. Υπάρχει δε η δυνατότητα ζωντανής παρακολούθησης των εκδηλώσεων που γίνονται εκεί μέσω του site του κέντρου.

Η αίθουσα του Συνεδριακού κέντρου
Χάρτης με την τοποθεσία του Κέντρου

Περισσότερες πληροφορίες για το Ε.Κ.Ε.Φ.Ε  "Δημόκριτος" στο διαδικτυακό του χώρο.