Οι κάτοικοι της περιοχής Αμπελοκήπων
Μετάβαση στο τέλος των μετα-δεδομένων
Μεταφορά στην αρχή του μεταδεδομένων
 

Είμαστε μαθητές του 3ου Γυμνασίου Αμπελοκήπων και έχουμε αναλάβει σε συνεργασία με το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού και το σχολείο μας να βγάλουμε στην επιφάνεια την πολλών χρόνων ιστορία του τόπου μας. Η εργασία αυτή αποτελεί ένα σταθμό ανεφοδιασμού αναμνήσεων για τους παλιούς και μια αφετηρία για να γνωρίσουν καλύτερα τους Αμπελόκηπους οι νέοι. Αν και πολλοί κάτοικοι ντρέπονται για την περιοχή αυτή λόγω της σταδιακής υποβάθμισής της, εμείς αντιθέτως είμαστε περήφανοι,καθώς ανακαλύπτουμε κομμάτια της ιστορίας της. Πιο συγκεκριμένα διαθέτει αξιοσημείωτα ιστορικά μνημεία που μας βοηθούν στην ανάδειξη του τρόπου ζωής των κατοίκων της. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι κάτοικοι εκείνης της εποχής ζούσαν με λιτότητα,σε ασταθείς συνθήκες  και απεβίωναν σε μικρή ηλικία εφόσον το βιοτικό τους επίπεδο ήταν χαμηλό. Έτσι, έχοντας συλλέξει και επεξεργαστεί τις απαιτούμενες πληροφορίες θα προσπαθήσουμε να αναβιώσουμε τον πολιτισμό και να κατανοήσουμε την καθημερινότητα των ανθρώπων της εποχής εκείνης.

Η ιστορία των ανθρώπων που αγωνίστηκαν και έδωσαν την ζωή τους για τα δίκαια τωνΑμπελοκήπων χάνεται στα βάθη των αιώνων. Σε όλες όμως τις εποχές και κατά τους ελληνιστικούς χρόνους και κατά τους βυζαντινούς , την τουρκοκρατία ή τους νεότερους χρόνους , μας άφησαν σημάδια και πηγές για να μπορέσουμε να ξαναφέρουμε στο φως την πορεία τους σε αυτόν εδώ τον χώρο που σήμερα ονομάζεται Αμπελόκηποι .

Το έτος 2004 αποτελεί ένα σημαντικό σταθμό στη ζωή και την ιστορία του Δήμου μας, γιατί συμπληρώνονται 70 χρόνια (1934-2004) από τότε που οι Αμπελόκηποι έγιναν στην αρχή Κοινότητα και ύστερα το 1955 Δήμος. Στα διοικητικά κανονιστικά κείμενα ο όρος «Αμπελόκηποι» συναντάται για πρώτη φορά σε διάταγμα του 1926, σύμφωνα με τον οποίο ο συνοικισμός των Αμπελοκήπων εντάσσεται διοικητικά στη νεοσύστατη κοινότητα Χαρμάνκιοϊ. Τρία χρόνια μετά, η κοινότητα αυτή διαλύθηκε και ενσωματώθηκε στο Δήμο Θεσσαλονίκης. Έτσι ο συνοικισμός των Αμπελοκήπων επανήλθε στο δήμο Θεσσαλονίκης. Η τοπική αυτοδιοίκηση στην περιοχή των Αμπελοκήπων ξεκίνησε με τη σύσταση ιδιαίτερης κοινότητας το 1934. Με διάταγμα που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 23/18-1-1934 αποσπάσθηκε από το Δήμο Θεσσαλονίκης υπό το όνομα ΚΟΙΝΟΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ και με έδρα τον ταυτώνυμο συνοικισμό. Στην κοινότητα αυτή ενώθηκαν οι συνοικισμοί Επταλόφου-Καϊστρίου Πεδίου και Μαργαρίτη όπως ονομαζόταν η περιοχή που βρισκόταν γύρω από το λαχανόκηπο του Φίλιππου Μαργαρίτη στα δυτικά της αρχικής περιοχής του Καϊστρίου Πεδίου στο σημείο που συναντώνται οι οδοί Καλλιθέας και Ηλιουπόλεως. Οι τρεις αυτοί συνοικισμοί αποσπάσθηκαν από το Δήμο Θεσσαλονίκης.Το κέντρο της πρώτης κοινότητας ήταν ο συνοικισμός Επταλόφου ο οποίος σχηματίσθηκε σταδιακά από το 1913 μέχρι το 1925 ιδιαίτερα όμως κατοικήθηκε μετά το 1922 από προσφυγικές κυρίως οικογένειες, ενώ το 1928 κτίσθηκε ο Ιερός Ναός της Ζωοδόχου Πηγής για τον εκκλησιασμό των κατοίκων οι οποίοι γύρω στο 1932 ήταν περί τους 4.000.

Πρώτος πρόεδρος της ιδρυθείσης κοινότητας το 1934 εκλέχθηκε ο  Χρήστος Κανάκης που εργάσθηκε με τους συνεργάτες του για την οργάνωση και ανάπτυξη της πρώτης Κοινότητας και την επίλυση των πρώτων μεγάλων προβλημάτων μεταξύ των οποίων η ηλεκτροδότηση δρόμων και κατοικιών και η ασφαλτόστρωση του κεντρικού δρόμου, δηλαδή η σημερινή οδός Γιάννη Χαλκίδη .

Το πρώτο Κοινοτικό κατάστημα βρισκόταν στη γωνία της οδού Ατλαντος και της τότε οδού Τριποτάμου και σημερινή Γ. Χαλκίδη. Αργότερα μεταφέρθηκε κοντά στην κεντρική πλατεία. Προβλήματα ζωτικής σημασίας όπως η καθαριότητα και η αποκομιδή των σκουπιδιών , η κατασκευή και η βελτίωση της βατότητας των δρόμων, η εφαρμογή ρυμοτομικού σχεδίου, οι κρασπεδώσεις, η κατασκευή βόθρων, η τοποθέτηση βρυσών σε κεντρικά σημεία, οι δεντροφυτεύσεις, η βελτίωση και επέκταση του ηλεκτροφωτισμού οδών και πλατειών υπήρξαν ζητήματα που απασχόλησαν τους κοινοτικούς άρχοντες. Άλλα σημαντικά ζητήματα που απασχόλησαν τις κοινοτικές αρχές ήταν τα οικονομικά, η σχολική στέγη, η ιατρική περίθαλψη των κατοίκων, η παροχή βοήθειας σε απόρους και ανήμπορους, η ενίσχυση των σωματείων και των οργανώσεων της νεολαίας, η αποπεράτωση του Ιερού Ναού της Ζωοδόχου Πηγής, η επισκευή του οστεοφυλακίου και του παλαιού ναΐσκου του νεκροταφείου της κοινότητας (της παλαιάς εκκλησίας του Αγίου Παντελεήμονος) κ.ά.

Πρόσφυγες

Η περιοχή των Αμπελοκήπων υπήρξε από την πρώτη στιγμή τόπος εγκατάστασης προσφύγων κυρίως από την Κωνσταντινούπολη αλλά και την Μικρά Ασία, τον Πόντο, την Ανατολική Ρωμυλία, το Μοναστήρι και τη Γευγελή. Το προσφυγικό στοιχείο μεταφέροντας και διατηρώντας όλη την πολιτιστική κληρονομιά από τις "Αλησμόνητες Πατρίδες", έθεσε γερά θεμέλια για την ανάπτυξη της περιοχής μας.Η οργανωμένη εγκατάσταση κατοίκων πραγματοποιήθηκε μετά από τη Μικρασιατική Καταστροφή (1922).Οι πρόσφυγες αυτοί "έφεραν" πόλεις μαζί τους.Επιπλέον,αντιμετωπίστηκαν αρχικά με δυσπιστία από τις Ελληνικές αρχές.Στη συνέχεια, πήραν τις κάσες από τα πυρομαχικά, έκοψαν τις λαμαρίνες από τα βαρέλια και δημιουργήθηκε ο Τενεκές Μαχαλά. Εκεί στέγασαν την προσφυγιά τους. Ανθρώπινες ιστορίες γεμάτες με την πίκρα της προσφυγιάς , την λάσπη το κρύο τις αρρώστιες και την πείνα του τενεκέ μαχαλά ή τις ηρωικές μορφές των αγωνιστών της εθνικής αντίστασης , γεμάτο από ιστορίες επωνύμων και απλών ανθρώπων που μόνο από κάποιες σκόρπιες μαρτυρίες γνωρίζουμε την προσφορά τους.

Πρόσφυγες· από την ομάδα εργασίας