Ήθη και έθιμα
Μετάβαση στο τέλος των μετα-δεδομένων
Μεταφορά στην αρχή του μεταδεδομένων
 

Στην περιοχή μας απαντούν ακόμα ήθη, έθιμα και συνήθειες του παρελθόντος.,  Προσπαθήσαμε να καταγράψουμε αυτή την τόσο σημαντική κληρονομιά, που είναι γεμάτη αυθορμητισμό, λιτότητα, πίστη στο Θεό και στον άνθρωπο, έμπνευση από τη φύση και την κοινωνική ζωή. Βασιστήκαμε στις αφηγήσεις των γονιών μας και των παππούδων μας, συγκεντρώσαμε παλιές φωτογραφίες και ψηφιακό υλικό. Αντιμετωπίσαμε το παρελθόν με αγάπη και σεβασμό, καθώς αποτελεί μέρος της ταυτότητάς μας. Πιστεύουμε ότι έχουμε τη δύναμη να αξιοποιούμε τα γόνιμα στοιχεία της λαογραφίας μας, αν τα μελετούμε σωστά και τα μετασχηματίζουμε σε δημιουργική έκφραση που μπορεί να ενταχθεί στο σύγχρονο τρόπο ζωής.

Στον Έβρο, τον τόπο του Ορφέα και του Διόνυσου, ο λαϊκός πολιτισμός εκφράζεται με λαϊκές εκδηλώσεις οι οποίες εντυπωσιάζουν για τις πρωτογενείς καταβολές τους: η βαθιά πίστη στη θρησκεία συνδυάζεται με αρχαιοελληνικές επιβιώσεις, η περιφορά των εικονισμάτων με τις μεταμφιέσεις και τα σατυρικά δρώμενα του καρναβαλιού. Ένα πάντρεμα εθίμων και παράδοσης των ντόπιων και των προσφύγων, οι οποίοι ήρθαν από την Ανατολική και τη Βόρεια Θράκη, την Πόλη, τα παράλια της Μικράς Ασίας, τον Πόντο και την Καππαδοκία.

Κάποτε αυτά τα στοιχεία της παράδοσής μας ήταν οργανικό μέρος της ζωής των κατοίκων, άγραφοι νόμοι που με βάση το εθιμικό δίκαιο ρύθμιζαν τις περισσότερες όψεις της ζωής στο οικογενειακό και το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον. Σήμερα, η ζωή μας έχει αλλάξει, δε χρειαζόμαστε πια το προξενιό για να γνωρίσουμε το σύντροφο της ζωής μας ή το πανηγύρι για να διασκεδάσουμε όλοι μαζί. Αυτό που χρειαζόμαστε ωστόσο άμεσα είναι πιο ουσιαστικές ανθρώπινες σχέσεις… και η αναβίωση των παλιών εθίμων μας συνδέει όχι μόνο με το παρελθόν αλλά και με εκείνη την παλιά αίσθηση ότι ανήκουμε σε μια κοινότητα, σε μια μεγάλη οικογένεια ανθρώπων που νοιάζονται για το διπλανό τους και αντιμετωπίζουν μαζί τις δυσκολίες, όταν αυτές προκύψουν…

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ

Οι πληροφορίες προέρχονται από το βιβλίο του κ. Δημήτρη Βραχιόλογλου, ερευνητή της λαϊκής μας παράδοσης, "Μορφές λαϊκού πολιτισμού στη Θράκη και στον Έβρο". Για τη συνέντευξη του κ. Βραχιόλογλου για τα Χριστουγεννιάτικα Έθιμα πατήστε εδώ! Σας ευχαριστούμε κ. Βραχιόλογλου!

Σφάξιμο γουρουνιών

Την Παραμονή των Χριστουγέννων σφάζονταν τα γουρούνια που η οικογένεια εξέθρεφε όλη τη χρονιά. Το σφάξιμο των γουρουνιών ήταν παλιό έθιμο, κατάλοιπο ειδωλολατρικής λατρείας (οι Ρωμαίοι στα Σατουρνάλια- 17 έως 25 Δεκεμβρίου- θυσίαζαν χοίρους στον Κρόνο και τη Δήμητρα για την καλή σοδειά. Μάλιστα θεωρούνταν “γούρι” για τη νέα χρονιά η κόκκινη βούλα από αίμα στο μέτωπο (τσιακάτι) των μικρών παιδιών.

Τα 9 φαγητά

Την παραμονή των Χριστουγέννων κάθε σπίτι έπρεπε να έχει 9 φαγητά, για να έχει το τραπέζι πολλά φαγητά σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς. Υπάρχει επίσης και η ερμηνεία ότι τα 9 φαγιά συμβολίζουν τα μέρη που επισκέφθηκαν ο Χριστός, η Παναγία και ο Ιωσήφ κατά το διωγμό του Ηρώδη. Στο τραπέζι αφήνουν λίγο από όλα τα φαγητά για τις “ψυχές” και τα βάζουν κάτω από τα εικονίσματα, για να τα ευλογήσει ο Χριστός.

Κατά μία εκδοχή τα 9 φαγητά ήταν η πίτα (για να γίνουν τα στάρια λαμπερά), το μέλι (για να κουβαλούν τα μέλη της οικογένειας πάρα πολλά πράγματα σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς, όπως οι μέλισσες), το κρασί (για να “απλώσει” η οικογένεια σαν κληματαριά), το σαραγλί (για να φερόμαστε πάντα “γλυκά” στους φίλους), το καρπούζι (για να' ναι γλυκιά σαν καρπούζι η παραγωγή), το πεπόνι (για να μιλούν οι συγχωριανοί με γλυκά λόγια για την οικογένεια), το μήλο (για να έχουν τα μέλη της οικογένειας κόκκινα μάγουλα), το σκόρδο (για να προστατεύονται από τα τσιμπήματα των εντόμων), το κρεμμύδι (για να έχουν οι λεχώνες πολύ γάλα).

Άλλη εκδοχή: λαδερά και συνήθως ξερή τροφή (χαλβάς, ελιές, άζυμη πίττα, λάχανο, πιπεριές, μελιτζάνες, ντομάτες, τουρσί και αλατοπίπερο). Σε πολλά χωριά, ο νοικοκύρης ασήμωνε το τραπέζι βάζοντας ένα ποσό κάτω από τη μεσάλα (τραπεζομάντιλο). Τα χρήματα τα έπαιρνε όποιος ξέστρωνε το τραπέζι (συνήθως τα παιδιά).

Το συνηθισμένο χριστουγεννιάτικο φαγητό ήταν η Μπάμπω. 

ΘΡΑΚΙΩΤΙΚΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ

Χριστός γεννιέται, χαρά στον κόσμο

χαρά στον κόσμο, στα παληκάρια

Σαράντα μέρες, σαράντα νύχτες

η Παναγιά μας κοιλοπονούσε

κοιλοπονούσε, παρακαλούσε

τους Αρχαγγέλους, τους Ιεράρχες

Σεις Αρχαγγέλοι, σεις Ιεράρχες

να πα να φέρτε μύρο και μόσχο

Και οι Αρχαγγέλοι για μύρο πάνε

και οι Ιεράρχες για μόσχο τρέχουν

Κι ώσπου να πάνε και ώσπου να έρθουν

η Παναγιά μας ξελευτερώθκε

Χριστός γεννιέται, χαρά στον κόσμο

χαρά στον κόσμο, στα παληκάρια

Ακούστε το από το Χρόνη Αηδονίδη: http://www.youtube.com/watch?v=oDp62vmIi0I

ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΗΣ ΑΡΚΟΥΔΑΣ ΤΗΝ ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

Πληροφορίες και Φωτογραφίες από τον κ. Δημήτρη Τσαρτσάρα, τον οποίο και ευχαριστούμε!

Στον Πέπλο είναι χαρακτηριστικό το έθιμο της Αρκούδας, το οποίο δεν το συναντούμε σε άλλα μέρη της Ελλάδας, καθώς αλλού άνθρωποι ντυμένοι αρκούδες αποτελούν μέρος ευρύτερων δρώμενων. Άντρες του χωριού ντύνονται αρκούδες και φοράνε κουδούνια την Παραμονή των Χριστουγέννων και χωρίζονται σε ομάδες. Κάθε ομάδα με αρκούδες την κατευθύνει ο αρκουδιάρης κρατώντας ντέφι και δημιουργώντας ένα κλίμα κεφιού και ξεφαντώματος. Συνήθως προπορεύεται ένας γκαϊντατζής με τη γκάιντα του. Στον Πέπλο το έθιμο ήρθε από το Καβακλί, το σημερινό Τοπόλοβγκραντ, της Ανατολικής Ρωμυλίας. Οι αρκούδες γυρνάνε στα σπίτια και οι Πεπλιώτες τους δίνουν κυρίως χοιρινό κρέας, χαρακτηριστικό των Χριστουγέννων στη Θράκη, και χρήματα ή γλυκίσματα. Είναι πολύ πιθανό, πέρα από την προέλευση του εθίμου, αυτή η συνήθεια να έχει σχέση με την προσπάθεια των κατοίκων να βοηθήσουν με τον τρόπο αυτό τις οικογένειες που δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να συντηρήσουν χοίρο και να έχουν χοιρινό κρέας στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι…

Το τραγούδι της πομπής της Αρκούδας στον Πέπλο (σε χαρακτηριστικό θρακιώτικο ρυθμό και με το χαρούμενο σκοπό των τραγουδιών του Έβρου)

Εδώ μας είπαν κι ήρθαμε, χαρείτε να χαρούμε

Πούχουν αυλές μαρμαρωτές και σπίτια χρυσωμένα

Που μέσα χύνουν το φλουρί κι απ’ έξω το λογάρι

Κυρά χρυσή, κυρά αργυρή, κυρά μαλαματένια

Βάλε κρασί, βάλε ρακί, κέρνα τα παλικάρια

Κέρνα τα, αφέντη μ’, κέρνα τα, κέρνα για την υγειά σου

Σ’ αυτό το σπίτι πούρθαμε πέτρα να μη ραγίσει

Κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χίλια χρόνια να ζήσει!

Η Αρκούδα και η συνοδεία της
Η Αρκούδα και οι "κουδουνάτοι"

ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΗΣ ΜΠΑΜΠΩΣ

Οι πληροφορίες προέρχονται από την κ. Λίτσα Κουδουμάκη από τους Κήπους. Την ευχαριστούμε θερμά!

Το έθιμο της Μπάμπως (Μπάμπω- γκιουνιού) είναι έθιμο της Ανατολικής Θράκης που το έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες από την ανατολική πλευρά του Έβρου. Το έθιμο ξεκίνησε ως απόδοση τιμής στο πρόσωπο της Μπάμπως, της μαμής του χωριού. Στις 8 Ιανουαρίου, μέρα που σήμερα έχει ταυτιστεί με τη Γυναικοκρατία, την “κυριαρχία” των γυναικών για μια μόνο μέρα του χρόνου, οι γυναίκες περιφέρονταν στο θρακιώτικο χωριό με παραδοσιακές στολές και με το “μπαϊράκι” της Μπάμπως. Στην περιοχή του Πέπλου και των Κήπων το μπαϊράκι ήρθε από το Χάραλα-Γκιονί, από την απέναντι όχθη του Έβρου. Ήταν ένας σταυρός από ξύλο κρανιάς, στις άκρες του μυτερός και με 3 μήλα που συμβόλιζαν τη γονιμότητα. Στην κεφαλή του σταυρού τοποθετούσαν ματσάκι με βασιλικό, ένα άσπρο μαντήλι, σύμβολο αγνότητας και ένα κόκκινο μαντήλι, για να διώχνει το κακό. Κρεμούσαν και ένα ρόδι, μάλιστα υπήρχε η αντίληψη επί Τουρκοκρατίας ότι όσοι ήταν οι σπόροι του ροδιού τόσοι ήταν και οι Χριστιανοί στην περιοχή. Κρεμούσαν επίσης και καλαμπόκι, που “σκάει” στη φωτιά, επειδή πίστευαν ότι έτσι θα “σκάσει” κάποια στιγμή και η Επανάσταση. Όλα τα παραπάνω έπρεπε να καλύπτουν το σταυρό, για να μην τον δουν οι Τούρκοι, καθώς μάλιστα ο σταυρός την ημέρα αυτή έμπαινε σε όλα τα σπίτια των Χριστιανών και κατά κάποιο τρόπο τα “άγιαζε”.  

  

Το «μπαϊράκι» της Μπάμπως

Πρωί-πρωί η γκάιντα σήμαινε συναγερμό και όλες οι παντρεμένες του χωριού άρχιζαν να συγκεντρώνονται στο σπίτι της μαμής με δώρα και ένα κομμάτι σαπούνι: μ' αυτό έπλεναν τα χέρια της μαμής κι ύστερα τα φιλούσαν. Επίσης χρησιμοποιούσαν και το βασιλικό, τη σκούπιζαν με μια πετσέτα, της φιλούσαν το χέρι και της έδιναν λεφτά, πράσα, πίτες (μπουγάτσα της Μπάμπως) και μαγειρευτό λάχανο με σιτάρι. Τότε η μπάμπω εύχεται καλλιτεκνία. Το ντύσιμο της μπάμπως γίνεται με τελετουργικό τρόπο, όσο οι οργανοπαίκτες περιμένουν στην αυλή. Τέλος της δίνουν το Μπαϊράκι και ξεκινά η κυριαρχία των γυναικών...

Χορεύοντας τη μπουγάτσα για τη Μπάμπω

Η "Γυναικοκρατία" ξεκινά...
 
Για το έθιμο της Μπάμπως μας μίλησε ο κ. Δημήτρης Βραχιόλογλου, ερευνητής της λαϊκής μας παράδοσης, τον οποίο ευχαριστούμε θερμά!Πατήστε εδώ για το βίντεο!

Για την αναπαράσταση του εθίμου από το Σύλλογο Γυναικών Κήπων το 1996 πατήστε εδώ!

ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΗ ΛΕΧΩΝΑ

Για να προφυλαχθεί η λεχώνα, μια γυναίκα που μόλις είχε γεννήσει αλλά δεν είχε σαραντίσει, ώστε να της επιτρέπεται να βγει από το σπίτι, από το “κακό μάτι”, η μαμή της κρεμούσε από τη μέση διάφορα αντικείμενα (πέταλο, σκόρδο), τα οποία έπρεπε να φορά μέχρι να σαραντίσει. Για να μη “ματιάζεται” το μωρό έκαναν με το δάχτυλο ένα σταυρό από καπνιά στο μέτωπό του. Η μαμή έπλενε με σαπούνι το μωρό και το φάσκιωνε, ενώ το νερό είχε και ζάχαρη. Το σαπούνι έμενε εννέα μέρες κάτω από το στρώμα της λεχώνας. Όταν κάποιος πήγαινε να επισκεφτεί μια λεχώνα, έπρεπε να έχει μαζί του κάποια καλούδια: χαλβά, λουκουμάδες, κοτόπουλο ψημένο, μπουγάτσα κεντημένη με πηρούνι για να έχει σχέδια. Ο επισκέπτης έφερνε μαζί του σε πανέρι και μωρουδιακά ρούχα, τα οποία πιο πριν πλένονταν στο πηγάδι του χωριού. Της έκανε παρέα για όσο χρόνο μπορούσε, αν έπρεπε όμως να φύγει και να την αφήσει μόνη της, έβαζε δίπλα στην πόρτα μια σκούπα ή μια μασιά για να τη συντροφεύει. Όταν έφτανε ο καιρός που έπρεπε να σηκωθεί η λεχώνα, η μαμή, αφού θύμιαζε τα ρούχα που φορούσε, την έβαζε να πατήσει κάποιο σιδερένιο εργαλείο, λέγοντας “σίδερο” τρεις φορές. Το σήκωμα της λεχώνας γινόταν την ένατη μέρα. Όταν ερχόταν η τεσσαρακοστή μέρα, η μαμή την οδηγούσε στην εκκλησία για το “σαραντισμό”, για να εκκλησιαστεί και να πάει την ευχή του παπά. Μετά το σαραντισμό η νέα μητέρα πήγαινε στο σπίτι της νονάς και από τότε έπαυε κάθε προφύλαξη.

Τα δὠρα για τη λεχώνα. Αναπαράσταση από το Σύλλογο Γυναικών Κήπων στο Καρναβάλι των Φερών

ΤΟ ΠΡΟΞΕΝΙΟ ΚΑΙ Ο ΓΑΜΟΣ

Πληροφορίες από την Κοινότητα Πέπλου και τον κ. Νίκο Τσοτανίδη!Σας ευχαριστούμε!

Ο γάμος στη Θράκη λέγεται “χαρά”. Παλαιότερα ήταν πολύ δύσκολο να γνωριστούν οι νέοι μεταξύ τους και να παντρευτούν. Έτσι χρειαζόταν να υπάρχει ένας μεσολαβητής, ο προξενητής, ο οποίος αναλάμβανε να προσεγγίσει την οικογένεια της νύφης. Αυτού του είδους οι “συμφωνίες” αρκετές φορές γίνονταν με την ευκαιρία της εμποροπανήγυρης των Φερών. Παλιά στον πατέρα του κοριτσιού πλήρωνε ο γαμπρός το “μπαμπά-χακί”, ένα είδος αποζημίωσης, επειδή ο πατέρας έχανε φτηνά εργατικά χέρια. Ο θεσμός κράτησε έως το 1970. Η κοπέλα το γνώριζε γιαυτό τραγουδούσε βγαίνοντας από το σπίτι του πατέρα της για την εκκλησία:

“Τώρα βγαίνου ιγώ τώρα πααίνου

τώρα χόρτασι γουνιά κι τόπου

θα μι θυμηθείς του καλουκαίρι

θα ζιστό ψουμί ν' απού του φούρνου

θαν κρύου νιρό ν' απού τη βρύση”

Στον Πέπλο από την προηγούμενη Δευτέρα ετοίμαζαν και συγύριζαν το σπίτι οι γυναίκες, που έπρεπε να είναι πρωτοστέφανες και με πρωτοστέφανους γονείς. Ετοίμαζαν και στόλιζαν την προίκα μέχρι το απόγευμα του Σαββάτου. Από εκεί και πέρα έστελνε ο γαμπρός άλογα (“αραμπά”: άμαξα) μαζί με οργανοπαίκτες, για να τη μεταφέρουν στο σπίτι του. Η πομπή χόρευε “αντικριστό” και είχε μαζί της μπουγάτσα, μια μπιζουτιέρα, έναν καθρέφτη, μια χτένα και σκέπασμα για το κεφάλι της νύφης. Τα συμπεθέρια έβγαζαν κεράσματα και κερνούσαν το σόι του γαμπρού. Όταν έφταναν στο σπίτι της νύφης, ο γαμπρός περνούσε σε ένα δωμάτιο με τον “παράγαμπρο” και τις γυναίκες που τον συνόδευαν. Ο κουμπάρος έψαχνε για το κρυμμένο παπούτσι της νύφης: δεν έμπαινε στο πόδι, αν δεν έδινε χρήματα ο κουμπάρος. Η νύφη και ο γαμπρός πριν αποχωρήσουν από τα σπίτια τους για τη γαμήλια τελετή φιλούσαν το χέρι των γονιών τους, χαιρετούσαν τα εικονίσματα και έπαιρναν μαζί τους ένα σίδερο ή καρφί, για να είναι σιδερένιοι. Η νύφη ανέβαινε στον αραμπά και ο γαμπρός με τον παράγαμπρο και τον κουμπάρο πήγαιναν μπροστά από τον αραμπά. Οι φίλες της νύφης τραγουδούσαν:

“Σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα

σήμερα ξεχωρίζονται μάνα και θυγατέρα.

Η μάνα είναι πέρδικα κι η κόρη περιστέρα.

Να πας να πεις της μάνας σου να κάνει κι άλλη κόρη

σένα να μοιάζει στο κορμί, σένα στα μαύρα μάτια!”

Όταν ο αραμπάς έφτανε στην εκκλησία, η νύφη έδινε δώρο στον κουμπάρο και αυτός την κατέβαζε από τον αραμπά και την οδηγούσε στην είσοδο της εκκλησίας. Όταν ο κουμπάρος άλλαζε τα στέφανα, μερικά γεροδεμένα παλικάρια τον σήκωναν στα χέρια, φώναζαν “Άξιος!” και του ζητούσαν να “τάξει”.  

Σατιρική αναπαράσταση γάμου στο Καρναβάλι του Πέπλου, δεκαετία του ’80. Η φωτογραφία από το Σύλλογο Γυναικών Πέπλου
Η "γαμήλια πομπή" στο Καρναβάλι του Πέπλου το 1968. Η φωτογραφία από το ΚΑΠΗ Πέπλου

Στους Κήπους πριν το γάμο γινόταν το “κλέψιμο της νύφης”. Οι συγγενείς του γαμπρού έμπαιναν στο σπίτι της νύφης και “έκλεβαν” συμβολικά πιάτα, πηρούνια, γενικά οικιακά σκεύη, τα οποία υποτίθεται θα χρησίμευαν για το στήσιμο του νοικοκυριού του νέου ζευγαριού. Η κουμπάρα έπρεπε να πάει στη νύφη με δώρα την ημέρα του γάμου, τα οποία τα τοποθετούσαν σε ένα ξύλινο πανέρι. Αν την Κυριακή του γάμου βρέχει, έλεγαν ότι κλαίει η νύφη. Όταν η πομπή ξεκινούσε και η νύφη έβγαινε από την αυλόπορτα, “προσκυνούσε” τρεις φορές στο κατώφλι του πατρικού σπιτιού. Προπορεύονταν τα “παιχνίδια”, τα όργανα, ακολουθούσε το “σινί” (καλάθι) του κουμπάρου με τις λαμπάδες και τα στέφανα.

Αναπαράσταση του «κλεψίματος της νύφης» από το Σύλλογο Γυναικών Κήπων στο καρναβάλι των Φερών. Προπορεύεται η κ. Λίτσα Κουδουμάκη, Πρόεδρος του Συλλόγου Γυναικών Κήπων


ΝΥΧΤΕΡΙΑ

Από του Αγίου Δημητρίου που μεγάλωναν οι νύχτες άρχιζαν τα νυχτέρια, οι νυχτερινές συναντήσεις.Υπήρχαν δύο είδη νυχτέριου: αυτό με τα φασόλια, που τα καθάριζαν, ώστε να είναι έτοιμα για μαγείρεμα και αυτό με τα καλαμπόκια, τα οποία τα ξεφλούδιζαν όλοι μαζί. Πέρα από αυτές τις συναθροίσεις που είχαν σχέση με συγκεκριμένες εργασίες που έπρεπε να γίνουν, το νυχτέριο ήταν αγαπημένη χειμωνιάτικη συνήθεια. Από νωρίς μαζεύονταν οι μανάδες και οι κόρες τους πότε στο ένα σπίτι πότε στο άλλο με τα εργόχειρά τους. Οι κοπέλες ετοίμαζαν την προίκα τους. Η βραδιά περνούσε ευχάριστα, με φαγοπότι γύρω από το αναμμένο μαγκάλι ή το τζάκι. Έλεγαν αινίγματα, τραγουδούσαν και έλεγαν παραμύθια. Συνήθως το παραμύθι το άρχιζε η γιαγιά: “θα σε πω ένα παραμύθι, μύθι παραμύθαρος και η κοιλιά σου πίθαρος!”. Δε νυχτέρευαν τα βράδια της Τρίτης “για νάναι γερά τα παιδιά” και της Πέμπτης. Δεν το είχαν σε καλό να τελειώσουν εργόχειρο Σάββατο και στο ράψιμο άφηναν βελόνι με περασμένη κλωστή “για να τρέχει η τύχη τους”.  

ΕΘΙΜΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΙΑΣ

ΕΘΙΜΟ ΤΗΣ ΚΑΜΗΛΑΣ- ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ΦΕΡΩΝ-ΚΑΘΑΡΗ ΔΕΥΤΕΡΑ

Πληροφορίες από το διαδίκτυο και από τον κ. Νικόλαο Γκότση, Αντιδήμαρχο Φερών και συγγραφέα του βιβλίου «Βήρα, Φερετζίκ, Φέρε: ἕρως πόλεως αὐτῆς».

Στις Φέρες το έθιμο ήρθε από τη Λευκίμη. Πιθανή ημερομηνία της πρώτης κατασκευής της καμήλας είναι το 1912 (από το Χρήστο Κούμπρογλου). Από τους πρώτους καμηλιέρηδες ήταν ο Αθανάσιος Τσαούσης, που μαζί με τον Κούμπρογλου, το Γεώργιο Καραπαναγιώτη, τον Ηλία Κοντόπουλο και τον Απόστολο Αντωνόπουλο αποτέλεσαν την παρέα που αναβίωνε το έθιμο. Μετά το 1990 την αναβίωση του εθίμου ανέλαβε ο πολιτιστικός σύλλογος «Αγία Σοφία».

Ένας παλιός καμηλιέρης διηγείται: “Την καμήλα έμαθα να την κατασκευάζω από τον πατέρα μου που ήταν και αυτός καμηλιέρης. Πολλές μέρες πιο μπροστά στην γειτονιά που ετοιμαζόταν η καμήλα είχε κίνηση, ζωή. Ψήναμε μεζέδες, πίναμε κρασί, η γκάιντα έπαιζε και εμείς όλοι σκεπτόμασταν και προσπαθούσαμε να κάνουμε την καμήλα καλύτερη από πέρυσι. Ετοιμάζαμε τον ξύλινο σκελετό --το κεφάλι το προσέχαμε ιδιαίτερα- και βάζαμε όλη την τέχνη μας ώστε να μοιάζει με της καμήλας. Την Καθαρή Δευτέρα σκεπάζαμε τον ξύλινο σκελετό της καμήλας με πολύχρωμα κιλίμια --φούντες --χάντρες, έμπαιναν από κάτω δυο άντρες, βάζαμε πάνω τον καρνάβαλο, δυο καμηλιέρηδες ο ένας με τη γυναίκα του, ο γκαϊντατζής και ο οδηγός με το γαϊδουράκι και παίρναμε τους δρόμους”. Στη διαδρομή η καμήλα ζωηρή με το μεγάλο της στόμα άρπαζε ό,τι της άρεσε και ό,τι την κερνούσαν. Πλήθος μεταμφιεσμένων με τολμηρά πειράγματα και τραγούδια συμπλήρωναν το σκηνικό. Ο ένας καμηλιέρης κάποια στιγμή σκότωνε τον αντίπαλό του, εκείνος όμως ξαφνικά ξαναζωντάνευε. Η αιώνια αναπαράσταση την ζωής και του θανάτου. Του σπόρου που πέφτει στην γη και βλασταίνει με τρόπο μαγικό. Στο τέλος κρεμούσαν την καμήλα τιμωρώντας την για τα αγαθά που έκλεψε, εκδικούμενοι με αυτόν τον τρόπο τον Τούρκο κατακτητή για την άγρια φορολογία. Όλοι μαζί κατέληγαν στην πλατεία Δημοκρατίας (Βουλγαρίδη) και γλεντούσαν ως το πρωί.

Σ΄ όλη αυτή τη διαδικασία με αποκορύφωμα το γλέντι ακούγονταν τραγούδια. Όπως σε όλα τα έθιμα έτσι και στο έθιμο της καμήλας παρατηρούμε την αναπαράσταση της σποράς, της βλάστησης, της δημιουργίας της ζωής.

Αποτυπώσαμε ψηφιακά φέτος, 27/2/2012, το έθιμο της Καμήλας στις Φέρες!Πατήστε παρακάτω το βίντεο με διπλό κλικ!

"Καμήλα", Καρναβάλι Φερών, 2012

Για το έθιμο της καμήλας στις Φέρες μας μίλησε ο κ. Γκότσης, αντιδήμαρχος Φερών και ερευνητής της τοπικής μας ιστορίας. Ευχαριστούμε κ. Γκότση!Πατήστε εδώ για το βίντεο!

ΤΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ΤΟΥ ΠΕΠΛΟΥ ΣΕ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΕΣ ΕΠΟΧΕΣ!

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΦΟΡΕΣΙΕΣ ΠΕΠΛΟΥ

Ευχαριστούμε το Σύλλογο Γυναικών Πέπλου και κυρίως την κ. Ζουμπουλιά Χατζοπούλου, Πρόεδρο του Συλλόγου. 

Γυναικεία στολή:

Αποτελείται από το άσπρο υφαντό βαμβακερό πουκάμισο, με πολύχρωμο μάλλινο κέντημα στον ποδόγυρο και την τραχηλιά, το μαύρο αμάνικο φουστάνι ή τσούκνα στολισμένο στην τραχηλιά και τον ποδόγυρο με πολύχρωμα μεταξένια γαϊτάνια. Η τσούκνα των ηλικιωμένων γυναικών έχει κεντητά τα διάφορα τμήματα του ποδόγυρου σε αντίθεση με την τσούκνα της νέας κοπέλας, που η διακόσμησή της αποτελείται από μεταξωτή ταινία με χρυσές τρέσες. Πολλές φορές οι νέες γυναίκες πρόσθεταν στον ποδόγυρο τις «μπέλκες», μακρόστενα κομμάτια μεταξωτού υφάσματος σε διάφορα χρώματα. Στον κόρφο της τσούκνας οι ελεύθερες κεντούσαν αντικριστά παγώνια, πέρδικες, σύμβολα γονιμότητας  και οι μεγάλες γυναίκες γεωμετρικά σχήματα, φυλακτά για το καλό τέλος της ζωής τους. Τον χειμώνα πάνω από την τσούκνα φορούσαν τη μανικωτή σιγκούνα από ίδιο ύφασμα και ίσια στολισμένη, όπως η τσούκνα. Η ποδιά ή ήταν μαύρη από σαγιάκι (είδος τσόχας) στολισμένη με διάφορα σιρίτια ή γαϊτάνια ή ήταν σε κόκκινο χρώμα. 

Αντρική στολή:

Αποτελείται καταρχάς από το ποτούρι, είδος φαρδιού παντελονιού. Ήταν φτιαγμένο από σαγιάκι, είδος τσόχας, συνήθως καφέ χρώματος, για την καθημερινή ενδυμασία, μαύρου χρώματος για  την επίσημη φορεσιά. Τα καλοκαιρινά ποτούρια ήταν από βαμβακερό γαλάζιο ύφασμα και ονομάζονταν «βρακιά». H ανδρική ενδυμασία αποτελούνταν επίσης από το πουκάμισο το οποίο ήταν λευκό βαμβακερό κεντημένο στο λαιμό, την τραχηλιά και τα μανίκια. Πάνω από το πουκάμισο φορούσαν αμάνικα γιλέκα που ήταν από σαγιάκι και άλλα ήταν ανοιχτά και άλλα κλειστά ανάλογα με την περιοχή.  Στα πόδια φορούσαν  τσουράπια πλεκτά. Τις γιορτές φορούσαν τα κουντούρια ή γεμενιά παπούτσια που αγόραζαν. Η ανδρική ενδυμασία συμπληρωνόταν με το μακρύ μάλλινο ζωνάρι.

Πώς όμως δημιουργούνταν αυτά τα ρούχα σε μια εποχή που δεν υπήρχε η σημερινή τεχνολογία;

Τα ρούχα υφαίνονταν. Στην περιοχή μας η υφαντουργία ήταν κυρίως απασχόληση των γυναικών, που ύφαιναν τα ρούχα στον αργαλειό. Υπήρχαν όμως και υφαντουργίες ονομαστές στην Ελλάδα και το εξωτερικό, στο Σουφλί. Έχει μάλιστα πολύ μεγάλο ενδιαφέρον η περιγραφή της διαδικασίας δημιουργίας της μεταξωτής κλωστής και της ύφανσης, από την κάμπια του μεταξοσκώληκα μέχρι το νήμα που υφαίνεται στον αργαλειό. Μας την περιγράφει σε συνέντευξη που βιντεοσκοπήσαμε ο κ. Τσιακίρης, μεταξουργός τρίτης γενιάς και δημιουργός του Μουσείου Τέχνης Μεταξιού στο Σουφλί.

Πατήστε εδώ για τη συνέντευξη του κ. Τσιακίρη!Ευχαριστούμε κ. Τσιακίρη!

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΑ ΚΕΙΜΗΛΙΑ

Η οικογένεια της κ. Άννας Δαβή (Βογιατζή), κατοίκου Πέπλου, μας παραχώρησε οικογενειακά κειμήλια από τα βάθη της Μικράς Ασίας για φωτογράφηση! Ανεκτίμητης αξίας!Ευχαριστούμε θερμά!  

Μικρασιάτικο Κειμήλιο

 

Ασημοζούναρο